6G Matrix

Platforms & verkiezingen

Een verkiezing werd ongeldig verklaard om wat er op TikTok gebeurde.

6GIoTIoBNanoAIStaatLegerBigTechKapitaalBurgerControlWATWIE
Wat komt er?5 DOSSIERS · TECHNIEKWie trekt eraan?5 DOSSIERS · ACTORENWaartoe?CONTROL
Casus

Op 24 november 2024 stemde Roemenië in de eerste ronde van de presidentsverkiezing[1]. Twaalf dagen later verklaarde het grondwettelijk hof de hele verkiezing ongeldig, eenparig. Ook de stemmen die al voor de tweede ronde waren uitgebracht, vervielen.

Volgens het hof waren kiezers misleid. Eén kandidaat kreeg agressieve promotie buiten de verkiezingswet om, door misbruik van de algoritmen van sociale media[2]. Het hof baseerde zich op vrijgegeven inlichtingenrapporten. Toen die op 28 november in de Roemeense Hoge Defensieraad werden besproken, noemde de raad het platform bij naam: TikTok had de kandidaat niet als politiek kandidaat gemarkeerd, waardoor hij massaal zichtbaar werd, terwijl de inhoud van de andere kandidaten sterk werd gefilterd[3]. Ook had hij volgens het hof zijn campagnekosten verzwegen: hij gaf 0 lei op[4]. De verkiezing moest helemaal over.

Hoe het werkt

Onder de Europese digitaledienstenverordening (DSA) moeten de grootste platforms risico's voor het maatschappelijk debat en voor verkiezingen inschatten en beperken, ook die van hun algoritmen[5]. De Europese Commissie houdt toezicht en kan boetes geven tot 6 procent van de wereldwijde omzet[6]. Nationale toezichthouders verzamelen signalen en geven die door aan Brussel[7].

Wat 6G en AI toevoegen

Het hof noemde de techniek zelf: volgens de inlichtingennota's ging het om ondoorzichtig gebruik van digitale technologie en AI in de campagne, buiten de verkiezingswet om[8]. Wat een kiezer op zijn scherm ziet, kiest een aanbevelingsalgoritme. Daarom kijkt de Commissie bij TikTok onder meer naar dat algoritme[9].

Hoe meer van het debat via zulke algoritmen loopt, hoe meer er afhangt van wie ze stuurt: de campagne die ze bespeelt, het platform dat ze bouwt en de toezichthouder die ze controleert.

Bewijs · 6
01 · FEIT

Het hof schrapte de hele presidentsverkiezing

Het Roemeense grondwettelijk hof verklaarde op 6 december 2024 met eenparigheid van stemmen de hele presidentsverkiezing ongeldig. De eerste ronde was op 24 november gehouden. Het besluit gold voor alle verkiezingshandelingen, ook de stemmen die al voor de tweede ronde waren uitgebracht. De verkiezing moest helemaal opnieuw.

«Curtea anulează întregul proces electoral cu privire la alegerea Președintelui României, desfășurat în baza Hotărârii Guvernului nr.756/2024 privind stabilirea datei alegerilor pentru Preşedintele României din anul 2024 și a Hotărârii Guvernului nr.1061/2024 privind aprobarea Programului calendaristic pentru realizarea acţiunilor necesare pentru alegerea Preşedintelui României în anul 2024. Efectul prezentei hotărâri vizează toate operațiunile electorale desfășurate în temeiul celor două hotărâri ale Guvernului, inclusiv voturile deja exercitate în cadrul celui de-al doilea tur de scrutin.»
02 · FEIT

Defensieraad: TikTok gaf één kandidaat een voorkeursbehandeling

De Roemeense Hoge Defensieraad (CSAT) stelde op 28 november 2024, na inlichtingenrapporten, dat één presidentskandidaat in strijd met de verkiezingswet massaal zichtbaar was op TikTok. Het platform had hem niet als politiek kandidaat gemarkeerd, terwijl de inhoud van de wel erkende kandidaten sterk werd gefilterd. TikTok voerde volgens de raad een besluit van het Centraal Kiesbureau niet uit, met gevolgen voor de uitslag.

«un candidat la alegerile prezidențiale a beneficiat de o expunere masivă pe fondul tratamentului preferențial pe care platforma TikTok l-a acordat acestuia prin faptul că nu l-a marcat drept candidat politic»
03 · FEIT

Het hof: kiezers misleid via de algoritmen van sociale media

Volgens het Roemeense grondwettelijk hof werd de vrije stem geschonden: één kandidaat kreeg agressieve promotie buiten de verkiezingswet om, door misbruik van de algoritmen van sociale-mediaplatforms, en een voorkeursbehandeling op die platforms. Het hof baseerde zich op vrijgegeven inlichtingennota's; het noemt in de uitspraak geen platform bij naam.

«În prezenta cauză, caracterul liber exprimat al votului a fost încălcat prin faptul că alegătorii au fost dezinformați prin intermediul unei campanii electorale în cadrul căreia unul dintre candidați a beneficiat de o promovare agresivă, derulată cu eludarea legislației naționale în domeniul electoral și prin exploatarea abuzivă a algoritmilor platformelor de social-media.»
04 · FEIT

Het hof: ondoorzichtig gebruik van AI in de campagne

Volgens het Roemeense grondwettelijk hof gingen de inlichtingennota's over manipulatie van kiezers en oneerlijke kansen voor de kandidaten, door ondoorzichtig gebruik van digitale technologie en kunstmatige intelligentie in de campagne, in strijd met de verkiezingswet, en door financiering uit niet-opgegeven bronnen.

«principalele aspecte imputate procesului electoral privind alegerea Președintelui României din anul 2024 sunt cele privind manipularea votului alegătorilor și distorsionarea egalității de șanse a competitorilor electorali, prin utilizarea netransparentă și cu încălcarea legislației electorale a tehnologiilor digitale și a inteligenței artificiale în desfășurarea campaniei electorale, precum și prin finanțarea din surse nedeclarate a campaniei electorale, inclusiv online.»
05 · FEIT

Brussel opent een procedure tegen TikTok om de verkiezing

De Europese Commissie opende op 17 december 2024 een formele procedure tegen TikTok onder de Digital Services Act. Ze onderzoekt of TikTok de risico's voor de verkiezingen, met name de Roemeense presidentsverkiezing, goed heeft ingeschat en beperkt: het aanbevelingsalgoritme en de regels voor politieke advertenties. De Commissie gebruikte daarvoor vrijgegeven inlichtingenrapporten van Roemenië. Een opening zegt nog niets over de uitkomst.

«Today, the Commission has opened formal proceedings against TikTok for a suspected breach of the Digital Services Act (DSA) in relation to TikTok's obligation to properly assess and mitigate systemic risks linked to election integrity, notably in the context of the recent Romanian presidential elections on 24 November.»
06 · FEIT

De wet: platforms moeten risico's voor verkiezingen beperken

Artikel 34 van de Digital Services Act verplicht de grootste platforms en zoekmachines om systeemrisico's van hun dienst te beoordelen, ook van hun algoritmen. Een van die risico's is elk feitelijk of voorzienbaar negatief effect op het maatschappelijk debat en op verkiezingen. Artikel 35 eist dat ze die risico's beperken.

«any actual or foreseeable negative effects on civic discourse and electoral processes, and public security;»
Grens en tegengeluid

Het toezicht is omstreden. De Amerikaanse regering legde oud-eurocommissaris Thierry Breton in december 2025 een inreisverbod op; volgens minister Rubio dwong hij Amerikaanse platforms tot censuur. Frankrijk veroordeelde het verbod, en de Commissie had zulke verwijten eerder "onzin" genoemd[10].

Het toezicht heeft ook zelf grenzen. De ACM wees platforms erop dat ze niet zomaar accounts mogen blokkeren of inhoud weghalen zonder duidelijke onderbouwing[11]. De eerste boete onder de DSA, 120 miljoen euro voor X, ging over transparantie: het blauwe vinkje, het advertentiearchief en de toegang voor onderzoekers[12]. En volgens de Commissie zegt het openen van de procedure tegen TikTok nog niets over de uitkomst[9].

07 · FEIT

De ACM: platforms mogen niet zomaar blokkeren of weghalen

Dezelfde ACM wees platforms er in augustus 2025 ook op dat ze zorgvuldig moeten omgaan met meldingen van illegale inhoud, en dat ze niet zomaar accounts mogen blokkeren of inhoud verwijderen zonder duidelijke onderbouwing.

«Ook mogen zij niet zomaar accounts blokkeren of inhoud verwijderen zonder duidelijke onderbouwing.»
08 · FEIT

De eerste DSA-boete ging over transparantie, niet over inhoud

Op 5 december 2025 gaf de Europese Commissie X een boete van 120 miljoen euro, de eerste onder de Digital Services Act. Het ging om transparantie: het misleidende blauwe vinkje (iedereen kan het kopen zonder echte controle), een onvolledig advertentiearchief en geen toegang voor onderzoekers. Volgens de Commissie verplicht de DSA geen verificatie van gebruikers, maar verbiedt hij te doen alsof die er is.

«Today, the Commission has issued a fine of €120 million to X for breaching its transparency obligations under the Digital Services Act (DSA).»
09 · FEIT

Washington weert een oud-eurocommissaris wegens 'censuur'

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken legde op 23 december 2025 een inreisverbod (visumverbod) op aan oud-eurocommissaris Thierry Breton en vier anderen, die volgens minister Rubio Amerikaanse platforms tot censuur dwongen. Washington wees op een brief van Breton aan Elon Musk van augustus 2024, voor diens interview met Trump. Breton sprak van een heksenjacht; Frankrijk veroordeelde het verbod, en de Commissie had de censuurverwijten eerder 'onzin' genoemd.

«US Secretary of State Marco Rubio said the five people targeted with visa bans "have led organised efforts to coerce American platforms to censor, demonetise, and suppress American viewpoints they oppose".»
Bronnen bij de tekst
  1. 01Het hof schrapte de hele presidentsverkiezingCurtea Constituțională a României, Hotărârea nr. 32/2024 (verkiezing geschrapt)
  2. 02Het hof: kiezers misleid via de algoritmen van sociale mediaCurtea Constituțională a României, Hotărârea nr. 32/2024 (verkiezing geschrapt)
  3. 03Roemenië: TikTok gaf één kandidaat een voorkeursbehandelingConsiliul Suprem de Apărare a Țării, CSAT, communiqué 28 nov 2024 (TikTok en de verkiezing)
  4. 04Een campagne van nul lei, volgens de kandidaatCurtea Constituțională a României, Hotărârea nr. 32/2024 (verkiezing geschrapt)
  5. 05De wet: platforms moeten risico's voor verkiezingen beperkenEUR-Lex — Regulation (EU) 2022/2065, Digital Services Act (Verordening 2022/2065)
  6. 06De Commissie kan boetes opleggen tot 6 procent van de omzetEUR-Lex — Regulation (EU) 2022/2065, Digital Services Act (Verordening 2022/2065)
  7. 07De ACM gaf signalen over onze verkiezingen door aan BrusselAutoriteit Consument & Markt, Terugblik DSC-rol tijdens verkiezingen (2026)
  8. 08Het hof: ondoorzichtig gebruik van AI in de campagneCurtea Constituțională a României, Hotărârea nr. 32/2024 (verkiezing geschrapt)
  9. 09Brussel opent een procedure tegen TikTok om de verkiezingEuropese Commissie, Formele procedure tegen TikTok, verkiezingsrisico's (IP/24/6487) (2024)
  10. 10Washington weert de vader van de DSA wegens 'censuur'Euronews, US visa ban targets former EU Commissioner Breton over alleged social media censorship (2025)
  11. 11De ACM: platforms mogen niet zomaar blokkeren of weghalenAutoriteit Consument & Markt, ACM wijst online platforms op hun verantwoordelijkheid in verkiezingstijd (2025)
  12. 12De eerste DSA-boete: 120 miljoen euro voor XEuropese Commissie, Boete van 120 miljoen euro voor X (IP/25/2934) (2025)
Kruislink