6G Matrix

De grote cloud

Vijf cloudbedrijven houden het grootste deel van de rekenkracht voor kunstmatige intelligentie. Hun datacenters vragen stroom en water, en steeds vaker draait ook het radionetwerk of het model van een stad bij hen.

6GIoTIoBNanoAI TwinStaatMilitairIndustrieKapitaalBurger
Wat komt er?5 DOSSIERS · TECHNIEKWie trekt eraan?5 DOSSIERS · ACTORENWaartoe?5 DOSSIERS · CONTROL

Vijf bedrijven

Epoch AI, dat de wereldwijde rekenkracht voor kunstmatige intelligentie (AI) schat, noemt Amazon, Google, Meta, Microsoft en Oracle samen de hyperscalers. Eind 2025 hielden die vijf naar schatting 71 procent van alle AI-rekenkracht [1]. Amazon koopt kernstroom voor een datacentercampus die AI en andere cloudtechnologie steunt [2]. Microsoft sloot een deal om de kerncentrale Three Mile Island opnieuw te starten voor AI-datacenters [3].

Stroom en water

Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) gebruikten datacenters in 2024 ongeveer 415 terawattuur, 1,5 procent van alle stroom. Europa nam daarvan 15 procent voor zijn rekening [4]. De datacenters van AWS (Amazon Web Services) onttrokken in 2025 wereldwijd 9,4 miljard liter water. Ruim een vijfde daarvan kwam uit gebieden met veel waterstress [5]. Google gebruikte in 2024 ongeveer 31 miljard liter water in de eigen datacenters, vooral voor koeling [6]. Ook Meta meldt het waterverbruik van zijn datacenters [7]. In Noord-Holland gebruikten in 2020 alle onderzochte datacenters drinkwater voor de koeling [8].

Meer dan opslag

Microsoft biedt Azure Digital Twins aan als clouddienst voor digitale modellen van hele omgevingen, van boerderijen en spoorlijnen tot hele steden [9]. Google Cloud verbindt de machines op de fabrieksvloer met de cloud [10]. Ook het radionetwerk kan in de cloud draaien. Het Duitse BSI (Bundesamt für Sicherheit in der Informationstechnik) schrijft dat de cloudbeheerder dan uiteindelijk volle controle heeft over dat netwerk. Telefónica draait in Spanje radiosoftware in de cloud van AWS [11]. In januari 2021 droeg de Amerikaanse president de minister van Handel op regels voor te stellen. Aanbieders van servers te huur in de cloud, IaaS (Infrastructure as a Service), moeten dan de identiteit van een buitenlandse klant controleren [12].

Grens en tegengeluid

De radio in de cloud van AWS is een proef. Hoe groot de echte inzet is, blijkt uit de bron niet [11]. De verdubbeling van de stroom voor datacenters tot 2030 is een scenario van het IEA, geen meting [13]. Of gegevens naar Amerikaanse cloudbedrijven mogen, ligt steeds weer bij de rechter. In 2020 verklaarde het Hof van Justitie van de EU de afspraak over doorgifte naar de Verenigde Staten ongeldig, na een klacht van één Facebookgebruiker [14]. De nieuwe afspraak bleef in september 2025 bij het Gerecht van de EU overeind. Hoger beroep is nog mogelijk [15].

Lees verder

Bronnen bij dit verhaal
  1. 01Epoch 2026: vijf hyperscalers 71% AI-rekenkrachtEpoch AI, Five hyperscalers now own over two-thirds of global AI compute (2026)
  2. 02Talen–Amazon: 1.920 MW kern-PPA tot 2042Talen Energy, Talen Energy Expands Nuclear Energy Relationship with Amazon (2025)
  3. 03Kernstroom voor de twinConstellation / Microsoft, Crane Clean Energy Center (2024)
  4. 04IEA: datacenters 415 TWh in 2024International Energy Agency, Executive summary — Energy and AI (2025)
  5. 05AWS: 9,4 mld liter onttrokken; 22% in hoge stressAmazon Web Services, 2025 AWS Summary — Water
  6. 06Google: 8,1 mrd gallons koelwater (2024)Google, Google 2025 Environmental Report
  7. 07Meta: datacenter-WUE 0,18 (2023)Meta, 2024 Sustainability Report
  8. 08Noord-Holland: koelwater = drinkwaterProvincie Noord-Holland / GreenIT Amsterdam, Onderzoek waterverbruik door datacenters in de Provincie Noord-Holland (v1.0) (2020)
  9. 09Azure DT: PaaS-twin graphs van hele omgevingenMicrosoft Learn, What is Azure Digital Twins? (2026)
  10. 10MDE: factory floor ↔ cloud connectivityGoogle Cloud, Manufacturing Data Engine — Overview (2026)
  11. 11Cloud-RAN: de cloudbeheerder heeft volgens het BSI volledige controle, en Telefónica draait RAN-software al in AWSBSI, BSI: Open-RAN Risikoanalyse (2022)
  12. 12EO 13984: IaaS-providers moeten identiteit van buitenlandse klant verifiërenThe White House, Executive Order 13984 — IaaS identity verification (2021)
  13. 13IEA: datacenterstroom naar ~945 TWh in 2030International Energy Agency, Executive summary — Energy and AI (2025)
  14. 14Eén Facebookgebruiker liet de datadeal tussen EU en VS sneuvelenHof van Justitie van de EU, HvJ EU, persbericht Schrems II (2020)
  15. 15Een nieuwe datadeal, en deze keer verloor de burgerGerecht van de EU, Gerecht EU, persbericht Latombe (2025)