Een kill chain is de keten van het vinden van een doel tot het aanvallen ervan: vinden, volgen, kiezen, raken en beoordelen. Palantir Technologies, een Amerikaans softwarebedrijf, verkoopt daarvoor Gotham en het Maven Smart System. Gotham is volgens Palantir zelf een programma dat soldaten een kill chain met kunstmatige intelligentie levert: het wijst doelen aan en koppelt die aan een wapen[1].
Dat is beslissingsondersteuning, geen autonoom wapen. Een autonoom wapen kiest na inschakeling zelf doelen en valt aan, zonder verdere tussenkomst van een mens[2]. Palantir zegt dat Gotham sensoren zelf taken kan geven, of de mens in de lus houdt[3]. Wat het verschil met een wapen dat zelf kiest betekent, staat bij Autonome wapens. Wie Palantir is als bedrijf, staat bij Palantir.
Op 25 maart 2025 kocht het inkoopbureau van de NAVO, het NATO Communications and Information Agency, het Maven Smart System NATO van Palantir, voor gebruik bij Allied Command Operations, het militaire commando van de NAVO. Het systeem moet inlichtingen samenvoegen en doelbepaling ondersteunen, het beeld van het slagveld scherper maken en beslissen versnellen. De aankoop duurde zes maanden, een van de snelste in de geschiedenis van de NAVO[4]. Wat de NAVO over verantwoordelijk gebruik van kunstmatige intelligentie afspreekt, staat bij NAVO AI-doctrine.
Het Nederlandse ministerie van Defensie bevestigde in 2025 dat de krijgsmacht Palantir gebruikt voor interoperabiliteit tussen NAVO-partners tijdens militaire inzet[5]. Welke onderdelen, blijft geheim. In 2026 schreef staatssecretaris Aerdts de Kamer dat het bij Defensie om een beproeving gaat, beperkt ondersteunend aan het militair optreden[6]. Staatssecretaris Van der Burg schreef dat Palantir een tijdelijk tweede spoor is, tot er een Europees systeem voor beslissingsondersteuning met kunstmatige intelligentie is[7]. Of het voor doelbepaling wordt gebruikt, is niet openbaar.
Palantir schrijft zelf dat zijn producten worden gebruikt in kaders die geweldsacties mogelijk maken, zoals besluiten over doelen in een conflict[8]. Topman Alex Karp schreef in 2022 dat software als wapen kan dienen, en dat er door hun producten levens zijn gered en genomen[9].
In de Verenigde Staten zijn de contracten plafonds, geen uitgaven. De landmacht gaf Palantir in mei 2024 een opdracht voor Maven tot 480 miljoen dollar. In mei 2025 kwam daar 795 miljoen bij voor licenties. Opgeteld is dat een plafond van 1,275 miljard dollar; dat totaal is onze eigen optelling, de aankondiging noemt het niet[10][11]. TITAN, het Tactical Intelligence Targeting Access Node, een grondstation, kreeg in maart 2024 178,4 miljoen dollar voor tien prototypes. Het moet inlichtingen voor doelbepaling leveren en de tijd van sensor tot schot verkorten[12]. In juli 2025 sloot de landmacht een raamovereenkomst tot 10 miljard dollar: dat is het maximum, geen toezegging[13].
De Britse regering schreef in september 2025 dat een partnerschap met Palantir onder meer steunt wat zij de kill chain noemt: planners voegen gegevens samen zodat commandanten sneller opties krijgen om een vijandelijk doel aan te vallen. Het partnerschap kan tot 750 miljoen pond over vijf jaar waard zijn[14]. Een raamovereenkomst van het Britse ministerie van Defensie met Palantir heeft een waarde van 240,6 miljoen pond, exclusief btw[15].
Over Oekraïne zegt Karp dat Palantir verantwoordelijk is voor het grootste deel van de doelbepaling. Dat is zijn claim, niet een bevestiging van het Oekraïense ministerie van Defensie[16]. Wat dat ministerie wel vastlegt: Brave1 Dataroom draait op Palantir-software en bevat datasets van luchtdoelen, waaronder Shahed-drones, om Oekraïense bedrijven modellen te laten trainen voor luchtverdediging[17].
Project Maven begon in 2017 als computer vision: kunstmatige intelligentie die objecten uit beelden haalt. Het Pentagon zei toen dat AI voorlopig geen gevechtsdoel zou kiezen[18][19]. Het Maven Smart System is de volgende stap: inlichtingen samenvoegen en doelbepaling in één systeem. Het Pentagon noemt snelle, precieze kill chains als doel van AI-adoptie[20].
Dat maakt de keten sneller: hoe meer gegevens een systeem samenvoegt en hoe sneller het opties geeft, hoe minder tijd een mens heeft om te controleren. Daarom telt de waarschuwing voor automation bias hieronder zwaar[21].
6G-netwerken die zelf waarnemen, zouden meer metingen leveren om samen te voegen. Het FutureG-bureau van het Pentagon wil bestaande en nieuwe communicatienetwerken, waaronder 5G, 6G en tactische radio's, als sensor gebruiken. Een uitgelicht project combineert camera en radar om met signalen van bestaande communicatie-infrastructuur bewegende doelen te ontdekken en te volgen[22]. Dat is een onderzoeksdoel, geen systeem in gebruik. Hoe een netwerk zelf waarneemt, staat bij Het meetende netwerk. Of Maven of Gotham daar ooit op draaien, is niet bekend.
Op de productpagina van Gotham (geopend 18 oktober 2026) schrijft Palantir dat Gotham soldaten een kill chain met kunstmatige intelligentie levert: het wijst doelen aan en koppelt die aan een wapen. Dat is de eigen tekst van het bedrijf.
«Gotham's targeting offering supports soldiers with an Al-powered kill chain, seamlessly and responsibly integrating target identification and target effector pairing.»
Op 25 maart 2025 sloot het NATO Communications and Information Agency, het inkoopbureau van de NAVO, met Palantir de aankoop van het Maven Smart System NATO, voor gebruik bij Allied Command Operations, het militaire commando van de NAVO. Het systeem moet inlichtingen samenvoegen en doelbepaling ondersteunen, het beeld van het slagveld scherper maken en beslissen versnellen. De aankoop duurde zes maanden, een van de snelste in de geschiedenis van de NAVO. Het bedrag is niet openbaar.
«On 25 March 2025, the NATO Communications and Information Agency (NCIA) and Palantir Technologies Inc. (Palantir) finalized the acquisition of the Palantir Maven Smart System NATO (MSS NATO) for employment within NATO’s Allied Command Operations (ACO)»
Staatssecretaris Tuinman van Defensie schreef de Tweede Kamer in een antwoord ontvangen op 1 september 2025 dat hij vanwege de vertrouwelijkheid niet kan delen welke organisatieonderdelen binnen Defensie Palantir-software gebruiken. Wel bevestigde hij dat de Nederlandse krijgsmacht die software gebruikt voor interoperabiliteit tussen NAVO-partners tijdens militaire inzet.
«Wel kan ik bevestigen dat binnen de Nederlandse krijgsmacht gebruik wordt gemaakt van de Palantir-software in het kader van interoperabiliteit tussen NAVO-partners tijdens militaire inzet.»
In het blog 'Safeguarding Freedom' van 13 november 2024 schrijft Palantir dat het erkent hoe zijn producten kunnen worden en worden gebruikt, onder meer in kaders voor beslissingsondersteuning die geweldsacties mogelijk maken, zoals besluiten over doelen in een conflict.
«We acknowledge how our products can be and are used, including in decision support frameworks that enable kinetic actions, such as targeting decisions in conflict.»
Op 29 mei 2024 kreeg Palantir USG Inc. van de Amerikaanse landmacht een vastprijscontract van 480 miljoen dollar voor het prototype van het Maven Smart System. Er was één bieding. De looptijd loopt tot 28 mei 2029. Financiering wordt per order bepaald: het bedrag is een plafond, geen uitgave.
«Palantir USG Inc., Palo Alto, California, was awarded a $480,000,000 firm-fixed-price contract for the Maven Smart System prototype.»
Op 18 september 2025 schreef de Britse regering dat een strategisch partnerschap met Palantir onder meer de ontwikkeling steunt van wat bekendstaat als de kill chain: planners voegen gegevens samen zodat commandanten sneller opties krijgen om een vijandelijk doel aan te vallen. Het partnerschap moet kansen bij Britse Defensie vinden die tot 750 miljoen pond over vijf jaar waard kunnen zijn.
«Some of these new capabilities will support development of what is known as the ‘kill chain’, whereby military planners fuse a wide range of information and data sources from open source and military platforms to provide military commanders with faster options for attacking an enemy target.»
Aanvullend Protocol I bij de Verdragen van Genève, artikel 57, legt de voorzorg bij de mens. Wie een aanval plant of beslist, moet alles doen wat redelijkerwijs kan om te controleren dat het doel geen burger of burgerobject is[23]. Nederland is partij bij dat protocol.
Het Internationaal Comité van het Rode Kruis schrijft dat niet het systeem de wet moet naleven, maar de mensen die het gebruiken[24]. Het waarschuwt voor automation bias: de neiging om de machine te volgen, ook als andere informatie die uitkomst tegenspreekt. Wie alleen op de uitkomst van beslissingsondersteuning afgaat, zou fungeren als een menselijke stempel[21]. Palantir stelt dat de mens in de lus blijft voor operationele besluiten[25]. Hoe dat in de praktijk werkt, laat geen openbare bron zien.
Israël is een tweede geval, met een scherpe scheiding. Palantir bevestigt zelf, tegen Bloomberg, een strategisch partnerschap met het Israëlische ministerie van Defensie van 12 januari 2024, ter ondersteuning van oorlogsgerelateerde missies. Welke technologie, is niet openbaar[26]. Lavender en The Gospel zijn volgens +972 Magazine en VN-rapport A/HRC/59/23 systemen van het Israëlische leger zelf[27][28]. Palantir komt in het +972-stuk over Lavender niet voor. Palantir ontkent schriftelijk betrokkenheid[29]. Storebrand sloot Palantir uit vanwege verkoop aan Israël voor gebruik in bezet gebied. Dat is een beoordeling van de belegger[30]. In het KLP-besluit van oktober 2025 over zes uitsluitingen komt Palantir niet voor[31]. Amnesty International roept op tot stoppen met werk voor het Israëlische leger en tot desinvestering[32].
De Tweede Kamer nam de motie-Six Dijkstra aan: maak de Nederlandse overheid onafhankelijk van Palantir. Een motie is een verzoek, geen wet[33].
Aanvullend Protocol I bij de Verdragen van Genève (1977), artikel 57, lid 2(a)(i), verplicht wie een aanval plant of beslist alles te doen wat redelijkerwijs kan om te controleren dat de doelen geen burgers of burgerobjecten zijn, geen bijzondere bescherming genieten, maar militaire doelen zijn. Nederland is partij bij dat protocol.
«do everything feasible to verify that the objectives to be attacked are neither civilians nor civilian objects and are not subject to special protection but are military objectives»
Het Internationaal Comité van het Rode Kruis schreef in april 2025, in een inbreng voor het rapport van de VN-secretaris-generaal over kunstmatige intelligentie in het militaire domein, dat niet het systeem zelf de wet moet naleven, maar de mensen die het gebruiken. Mensen moeten de rechtmatigheid van aanvallen bepalen en blijven daarvoor aansprakelijk.
«it is not the system itself that must comply with the law, but the humans using it.»
In dezelfde inbreng waarschuwt het Rode Kruis voor automation bias: de neiging om uitkomsten van een machine te volgen, ook als andere beschikbare informatie die uitkomsten in twijfel trekt. Het risico is dat wie alleen op de uitkomst van beslissingsondersteuning afgaat, fungeert als een menselijke stempel in plaats van de rechtmatigheid van de aanval te toetsen.
«thereby effectively serving as a human rubber stamp rather than assessing the lawfulness of the attack»
De motie-Six Dijkstra c.s. van 29 september 2025 (Kamerstuk 26 643, nr. 1408) verzoekt de regering de Nederlandse overheid onafhankelijk te maken van Palantir. Kamerantwoord 2025–2026 nr. 2057 noemt haar de aangenomen motie. Een motie is een verzoek, geen wet.
«verzoekt de regering de Nederlandse overheid onafhankelijk te maken van Palantir,»
Amerikaans softwarebedrijf. Verkoopt Gotham, Foundry en AIP (Artificial Intelligence Platform) aan overheden, legers en bedrijven en haalt meer dan de helft van zijn omzet bij overheden.
De Nederlandse volksvertegenwoordiging. Verwierp in november 2020 een motie om etniciteit en nationaliteit uit politie-algoritmes te weren, met 72 stemmen voor en 78 tegen.
Het militaire bondgenootschap. NAVO-defensieministers namen in oktober 2021 de eerste strategie voor kunstmatige intelligentie aan.
Het Pentagon. Definieerde op 25 januari 2023 een autonoom wapen als een systeem dat na inschakeling doelen selecteert en raakt zonder tussenkomst van een bedienaar.
De Britse regering. Nam in de National AI Strategy (september 2021) de mogelijkheid van AGI serieus.
Het Amerikaanse defensieagentschap DARPA kondigde op 16 maart 2018 een programma aan voor een hersen-machinekoppeling zonder operatie, bedoeld voor gezonde militairen, onder meer om drones te besturen en cyberaanvallen af te weren.
Palantir brengt de gegevens van overheden en bedrijven samen op één eigen platform. Meer dan de helft van de omzet komt van overheden, en de Amerikaanse landmacht verlengde het dataplatform Army Vantage zonder concurrentie.
Het Pentagon definieert op 25 januari 2023 een autonoom wapen als een systeem dat na inschakeling doelen selecteert en raakt zonder tussenkomst van een bedienaar.
NAVO-defensieministers namen in oktober 2021 de eerste strategie voor kunstmatige intelligentie aan, met zes beginselen voor verantwoord gebruik, waaronder bestuurbaarheid: de mens blijft in de interactie met de machine en kan die uitzetten bij onbedoeld…
Ook verbonden met Dominantie & wedloop, Pre-crime, Uitzondering nationale veiligheid.