6G Matrix

Satelliet

De satelliet hoort bij hetzelfde net als de mast, en een gewone telefoon kan hem al bereiken.

6GIoTIoBNanoAI TwinStaatMilitairIndustrieKapitaalBurger
Wat komt er?5 DOSSIERS · TECHNIEKWie trekt eraan?5 DOSSIERS · ACTORENWaartoe?5 DOSSIERS · CONTROL
Wat is het

Een satelliet in dit dossier is geen losse schotel. Sinds juni 2022 staat hij in de mobiele norm als netwerk buiten de grond, ook voor een gewone telefoon[1]. 6G rekent op die samenwerking voor de dekking[2], en Starlink bereikt een gewone telefoon al waar je de lucht ziet[3].

Hoe het werkt

Het Third Generation Partnership Project (3GPP), het verbond dat de mobiele specificaties schrijft, legde in oktober 2025 vast dat het netwerk buiten de grond een radionetwerk van basisstations is. Het toestel krijgt toegang via een nuttige lading op een voertuig in de lucht of in de ruimte, plus een gateway[4]. In twee satellietbanden zendt het tussen 1980 en 2010 megahertz, of tussen 1626,5 en 1660,5 megahertz[5].

De EU richtte op 15 maart 2023 met verordening (EU) 2023/588 het satellietprogramma IRIS² op, Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite. Een hoofddoel is commerciële diensten die communicatiedode zones in de lidstaten wegwerken. Satellieten vervangen het net op de grond niet[6].

Wat 6G en AI toevoegen

De Internationale Telecommunicatie-Unie (ITU) zette in november 2023 de samenwerking tussen het net op de grond en het net erboven in het raam van 6G, om de dekking te halen[2]. 6G heet officieel IMT-2030, van International Mobile Telecommunications. IMT-2020 is de naam van 5G. Een aparte aanbeveling die alleen de satelliet van IMT-2030 vastlegt, is in deze ronde niet gevonden[7]. Een rol voor kunstmatige intelligentie in deze laag is niet gevonden.

Bewijs · 6
01 · FEIT

In 2022 kreeg de satelliet bindende eisen in de mobiele norm

Release 17 van 3GPP, de organisatie die de mobiele standaarden schrijft, was in juni 2022 de eerste met bindende eisen voor 'non-terrestrial networks': satellieten en zendplatforms hoog in de lucht als deel van het 5G-netwerk, ook voor gewone telefoons. Als drijfveer noemt 3GPP onder meer 'service ubiquity': betere dekking in dunbevolkte gebieden, op zee en in rampgebieden.

«Release 17 (ASN.1 frozen in June 2022) was the first release with normative requirements for NTN in 3GPP specifications.»
02 · FEIT

De norm noemt het een radionetwerk van basisstations buiten de grond

Specificatie 3GPP TS 38.300 versie 19.0.0 (oktober 2025, release 19), gepubliceerd door ETSI als TS 138 300, definieert een non-terrestrial network als een radionetwerk van basisstations. Die geven een toestel toegang via een nuttige lading op een voertuig in de lucht of in de ruimte, plus een gateway.

«Non-terrestrial network: an NG-RAN consisting of gNBs, which provide non-terrestrial NR access to UEs by means of an NTN payload embarked on an airborne or space-borne NTN vehicle and an NTN Gateway.»
03 · FEIT

Het toestel zendt in twee satellietbanden

Tabel 5.2.2-1 van die specificatie zet twee banden voor satelliet in frequentiegebied 1. Bij n256 zendt het toestel tussen 1980 en 2010 megahertz en ontvangt het tussen 2170 en 2200 megahertz. Bij n255 zendt het toestel tussen 1626,5 en 1660,5 megahertz en ontvangt het tussen 1525 en 1559 megahertz. Beide zijn FDD (frequency division duplex, zenden en ontvangen op een andere frequentie). De kolomkop op dezelfde tabel noemt het eerste paar uplink en het tweede downlink.

«Uplink (UL) operating bandSatellite Access Node receive / UE transmit FUL,low – FUL,high Downlink (DL) operating bandSatellite Access Node transmit / UE receive FDL,low – FDL,high Duplex mode n256 1980MHz – 2010 MHz 2170 MHz – 2200 MHz FDD n255 1626.5 MHz – 1660.5 MHz 1525 MHz – 1559 MHz FDD»
04 · FEIT

Samenwerking met de satelliet moet de 6G-dekking helpen halen

Volgens de ITU (M.2160, november 2023) moet de samenwerking tussen het 6G-netwerk op de grond en netwerken die niet op de grond staan, zoals satellieten en zendplatforms hoog in de lucht, helpen om de beoogde dekking te halen.

«The interworking of IMT-2030 terrestrial network with its non-terrestrial networks (NTN), including satellite communications, high altitude platform stations as IMT base stations (HIBS), is expected to enhance achieving required connectivity objective.»
06 · FEIT

Europa richt een satellietnet op om dode zones te dichten

Met verordening (EU) 2023/588 van 15 maart 2023 richtte de EU een eigen satellietnetwerk op, IRIS². Een van de twee hoofddoelen: commerciële diensten mogelijk maken die communicatie-'dode zones' in de lidstaten wegwerken. Het succes wordt gemeten met een eigen indicator: het percentage dode zones op het grondgebied van de lidstaten. Volgens de overwegingen kunnen satellieten de prestaties van netwerken op de grond nog niet vervangen, maar de digitale kloof wel overbruggen.

«in order to facilitate, inter alia, the further development of worldwide high-speed broadband and seamless connectivity as well as removing communication dead zones and increasing cohesion across Member States’ territories»
Grens en tegengeluid

Een rapport van de ITU uit september 2022 beschrijft de satellietradio van IMT-2020. De satelliet is daarin aanvullend op het net op de grond[7]. Het rapport verwacht niet dat die satellietradio de hoogste datasnelheid, de hoogste dichtheid van apparaten of de laagste vertraging haalt. De afstand tot de satelliet maakt de vertraging groter dan op de grond[8].

AST SpaceMobile schrijft dat het een mobiel breedbandnetwerk vanuit de ruimte bouwt, voor een gewone telefoon zonder aanpassing. De pagina spreekt van bouwen, niet van een afgerold net[9].

07 · FEIT

Het rapport over de satellietradio gaat over 5G, als aanvulling

Rapport ITU-R M.2514-0 (september 2022) beschrijft de satellietradio-interface van IMT-2020. De satelliet is daarin aanvullend op het netwerk op de grond, vanwege dekking en toepassingen die de grond niet haalt. Een aparte aanbeveling die alleen de satellietcomponent van IMT-2030 vastlegt, is in deze ronde niet gevonden.

«The use and objective of satellite radio interfaces is expected to be complementary to terrestrial IMT-2020 operations, given satellites’ unique ability to address coverage challenges and use-cases.»
08 · FEIT

De satelliet hoeft topsnelheid en de kortste vertraging niet

Rapport ITU-R M.2514 verwacht niet dat de satellietradio van IMT-2020 de allerhoogste datasnelheden van mobiel breedband haalt, noch de hoogste dichtheid van apparaten, noch de laagste vertraging van zeer betrouwbare verbindingen. De afstand tot de satelliet maakt die vertraging groter dan op de grond.

«Certain aspects of IMT-2020 are not expected to be served by the satellite radio interface for IMT-2020, for example very high data throughputs of eMBB, very high connection density of mMTC and low latency for URLLC, given the inherent distance of satellites to associated terminals or earth stations and the challenge of resulting greater latency compared to terrestrial operations.»
09 · IN ONTWIKKELING

AST SpaceMobile bouwt nog, het net is niet afgerold

AST SpaceMobile schrijft op zijn eigen site dat het het eerste en enige cellulaire breedbandnetwerk vanuit de ruimte bouwt, bereikbaar met een gewone telefoon zonder aanpassing. Dat is een eigen opgave. De pagina spreekt van bouwen, niet van een afgerold netwerk.

«AST SpaceMobile is building the first and only space-based cellular broadband network accessible directly by standard, unmodified mobile phones.»
10 · FEIT

SpaceX ontwerpt raketten en noemt wonen op andere planeten

Op de eigen site, gelezen op 30 oktober 2026, schrijft SpaceX dat het raketten en ruimtevaartuigen ontwerpt, bouwt en lanceert, en dat het bedrijf in 2002 is opgericht. Het genoemde doel is dat mensen op andere planeten kunnen wonen. De rest van de pagina laadt via scripts. In de geopende HTML stond deze beschrijving in de paginakop.

«SpaceX designs, manufactures and launches advanced rockets and spacecraft. The company was founded in 2002 to revolutionize space technology, with the ultimate goal of enabling people to live on other planets.»
Wie zit erachter · 5
Standaardisatie en normen · mondiaal
3GPP

Het industrieverbond dat de technische specificaties van mobiele netwerken schrijft. Zijn eisen voor waarneming in 5G (release 19) benoemen het privacyrisico voor mensen zonder telefoon.

14 ONDERWERPEN →
VN-organisatie · mondiaal
ITU

De Internationale Telecommunicatie-unie, een VN-organisatie. ITU-R legde in 2023 het raamwerk voor 6G (IMT-2030) vast; ITU-T beschrijft de digitale tweeling van het netwerk.

17 ONDERWERPEN →
Bedrijf · VS
Starlink

De satellietdienst van SpaceX. Starlink Direct to Cell is bedoeld voor gewone telefoons: verbinding zonder zichtbare mast.

1 ONDERWERP →
EU-instelling · EU
Europees Parlement en Raad

Samen de wetgever van de EU. De AI-verordening, Verordening (EU) 2024/1689, is van 13 juni 2024.

30 ONDERWERPEN →
Bedrijf · VS
SpaceX

Ontwerpt, bouwt en lanceert raketten en ruimtevaartuigen. Opgericht in 2002. Het gestelde doel is dat mensen op andere planeten kunnen wonen.

1 ONDERWERP →
Stemmen
Bronnen bij de tekst
  1. 01Sinds 2022 staat de satelliet in de mobiele standaard3GPP, 3GPP: Non-Terrestrial Networks (NTN) (2022)
  2. 02Ook boven je hoofdITU-R, Recommendation ITU-R M.2160-0 — IMT for 2030 and beyond (2023)
  3. 03Starlink: satelliet naar gewone telefoonSpaceX / Starlink, Starlink Mobile (voorheen Direct to Cell, starlink.com/business/direct-to-cell) (2026)
  4. 04In release 19 is het netwerk buiten de grond een onderdeel van het radionetwerkETSI / 3GPP, ETSI TS 138 300 V19.0.0 (2025-10): NR and NG-RAN Overall
  5. 05Twee satellietbanden: n255 in de L-band, n256 in de S-band3GPP, 3GPP TS 38.101-5 V17.5.0 (2023-09): NR User Equipment radio
  6. 06IRIS²: Europese satellieten moeten de dode zones wegwerkenEUR-Lex, Verordening (EU) 2023/588, IRIS²
  7. 07De satelliet van 5G vult de dekking op de grond aanITU-R, Report ITU-R M.2514-0 (09/2022): Vision, requirements and
  8. 08De satelliet hoeft de hoogste 5G-snelheid en de kortste vertraging niet te halenITU-R, Report ITU-R M.2514-0 (09/2022): Vision, requirements and
  9. 09AST SpaceMobile bouwt breedband vanuit de ruimte naar een gewone telefoonAST SpaceMobile, AST SpaceMobile: space-based cellular broadband for unmodified phones (2026)
Volgend onderwerp
Wifi en waarnemen

De wifi in huis is sinds 2025 ook een sensor, met de signalen die er al zijn.

Lees verder →

Lees ook

Ook verbonden met Masten & dekking, Geen witte zones meer.

↑ Terug naar Andere netwerken