6G Matrix

Internetafsluitingen

Een overheid kan het net voor een heel gebied laten uitzetten, en jou uit het gesprek halen.

Casus

In september 2017 beperkte of sloot Togo het internet, rond protesten[1]. Zeven ngo's en een journalist stelden later dat de twee grote operators, Togocel en Moov, onbereikbaar waren gemaakt en dat alleen diplomatieke en overheidsdiensten open mochten blijven[2]. Zij zeiden dat ze hun werk niet konden doen[3]. Togo ontkende de afsluiting niet en riep de nationale veiligheid in[1].

Op 25 juni 2020 oordeelde het ECOWAS-hof dat de afsluiting de vrijheid van meningsuiting van de klagers schond[4]. Togo kon geen wet aanwijzen die afsluiten toestond[5]. Elke klager kreeg twee miljoen CFA-frank[6].

Hoe het werkt

De overheid geeft de opdracht en een operator voert hem uit, want die beheert het net. In Nieuw-Caledonië deed de telecomdienst van het gebied dat onder meer[7]. In Togo mochten volgens de klagers overheidsdiensten open blijven[2]. Drie regeringsfunctionarissen noemden de afsluiting volgens de klagers een tijdelijke beperking[8].

Wat 6G en AI toevoegen

Afsluiten per gebied gebeurt nu al, met de bestaande netwerken. Panama zette in juni 2025 internet en mobiel uit in één provincie[9]. In Rusland waren sinds mei 2025 volgens nog niet geverifieerde meldingen aan Access Now in vrijwel elke regio storingen, officieel tegen drones[10]. De mobiele standaard (5G, release 20) bouwt gebied als beheerdimensie in. Een slice is een apart stuk van het net voor een bepaalde dienst. De standaard laat zo'n slice in één cel of een paar gebieden bestaan[11]; in de andere cellen krijgt hij geen capaciteit[12]. Dat is bedoeld voor dienstverlening, niet voor afsluiten; de standaard zegt daar niets over.

Dit is een bouwsteen en een verwachting. Een net dat per gebied te beheren is, kan per gebied uit. Dat gebeurt nu al. Dat 6G het makkelijker of fijnmaziger maakt, is niet aangetoond. Het spiegelbeeld staat bij Nooit offline: daar is het net altijd om je heen, hier kan het van je worden weggehaald.

Bewijs · 6
01 · FEIT

Een West-Afrikaans hof: de afsluiting schond de meningsvrijheid

Het Gemeenschapshof van de West-Afrikaanse staten (ECOWAS) oordeelde op 25 juni 2020 dat de afsluiting van de toegang tot internet door Togo de vrijheid van meningsuiting van de klagers schond. De klagers waren zeven Togolese ngo's (onder wie Amnesty International Togo) en een journalist. Het hof stelde dit vast over de afsluiting rond de protesten van 2017 tegen de president.

«That the shutting down of internet access by the Respondent state of Togo violated the rights of the Applicants to freedom of expression.»
02 · FEIT

Klagers: operators mochten alleen regeringsdiensten openlaten

Volgens de klagers (het hof geeft hun bewering weer; een eigen vaststelling hierover staat niet in het arrest) waren Togocel en Moov onbereikbaar gemaakt en kregen de operators de opdracht diplomatieke en overheidsdiensten open te laten en de toegang van alle anderen te sluiten of te beperken.

«The Applicants submitted that these operators had been ordered to leave open diplomatic and government services whilst shutting or restricting access of all others.»
03 · FEIT

Klagers: drie functionarissen noemden het een tijdelijke beperking

Volgens de klagers (het hof geeft hun bewering weer) bevestigden drie regeringsfunctionarissen de afsluiting en noemden ze die een tijdelijke beperkende maatregel om de stroom van communicatie te verminderen.

«knowledge of the shutdown and/or the inaccessibility of the internet by the abovementioned operators was attested to by three officials in government who referred variously but more particularly as a temporary restrictive measure to reduce the flow of communication.»
04 · FEIT

In 2025 telden ngo's minstens 313 afsluitingen in 52 landen

Access Now en de #KeepItOn-coalitie telden over 2025 minstens 313 afsluitingen in 52 landen, meer dan in 2024 en 2023. De telling steunt op technische metingen en nieuwsberichten, en het rapport zegt zelf dat de aantallen achteraf kunnen veranderen.

«Access Now and the #KeepItOn coalition documented at least 313 shutdowns in 52 countries, topping the dismal 2024 (304) and 2023 (289) records.»
05 · FEIT

Togo vertraagde in 2025 maandenlang elke dag het internet

Volgens Access Now blokkeerde Togo in 2025, na protesten tegen de nieuwe grondwet, platforms, en vertraagde het van 1 juli tot 5 september elke dag het internet van 9 uur tot middernacht. Vijf jaar na het arrest dus opnieuw een beperking.

«Additionally, authorities throttled internet access every day from 9 am to midnight, rendering the internet effectively useless during waking hours between July 1 and September 5, 2025.»
06 · FEIT

Panama zette in 2025 internet en mobiel uit in één provincie

Access Now meldt dat Panama in juni 2025 het internet en de mobiele telefonie in één provincie, Bocas del Toro, opschortte na protesten. Afsluiten per regio gebeurt dus nu al, met de bestaande netwerken.

«On June 20, 2025, the Panamanian government suspended internet and mobile phone access in the province of Bocas del Toro in response to protests against reforms to the Social Security Fund, including changes to the retirement and pension provisions.»
Grens en tegengeluid

Het hof oordeelde op het ontbreken van een wet, niet op de vraag of afsluiten ooit mag. Het noemde het verweer van nationale veiligheid een argument met gewicht, mits een wet de afwijking toestaat[13]. De klagers vroegen het hof ook een ontwerpwet ontoelaatbaar te verklaren die de regering het afsluiten zou geven. Het hof wees die eis af[14]; een reden staat niet in het arrest. Die beweringen over de operators en de functionarissen zijn van de klagers; het hof heeft ze weergegeven, niet vastgesteld. Vijf jaar later vertraagde Togo opnieuw het internet, na protesten tegen de nieuwe grondwet; het rapport noemt geen reactie van de regering[15]. De telling van Access Now steunt op metingen en berichten, en het rapport zegt zelf dat de aantallen achteraf kunnen veranderen[16].

Frankrijk heeft een tegenhanger, maar die is kleiner. In mei 2024 sloot Frankrijk TikTok af in Nieuw-Caledonië, een Frans overzees gebied; het werd onder meer door de telecomdienst van het gebied uitgevoerd[7]. Het Conseil d'État oordeelde op 1 april 2025 dat afsluiten buiten de wet alleen kan bij uitzonderlijke omstandigheden, als het onmisbaar is[17]. Het besluit werd vernietigd omdat het een volledige afsluiting voor onbepaalde tijd was, zonder te kijken naar lichtere middelen[18]. Het ging om één platform, niet om het hele net, en de rechter liet een tijdelijke afsluiting in principe toe.

Onder de DSA mag een toezichthouder de toegang tot een platform alleen laten beperken door een rechter, als laatste middel, bij een strafbaar feit dat levens of veiligheid bedreigt, en voor vier weken die de rechter kan verlengen[19][20]. Dat geldt voor platforms; de tekst van de verordening over het open internet noemt het afsluiten van een heel net niet apart[21].

07 · FEIT

Het hof erkent het verweer, maar eist een wet

Het hof noemde het verweer van Togo (de protesten konden uitlopen op burgeroorlog) een argument dat gewicht heeft en dat internationaal als geldige reden voor afwijking van rechten is erkend. De voorwaarde is dat een wet de afwijking toestaat. Het hof beperkt de macht om af te sluiten dus niet tot nul, het bindt haar aan een wet.

«While this argument has merit and has been internationally recognized as a valid defense to derogate from certain rights, the fundamental basis of the exercise of this power of derogation is that it must be done in accordance with the law.»
09 · FEIT

Frankrijk: afsluiten alleen bij wet of uitzonderlijke omstandigheden

Het hoogste Franse bestuursrechtelijke college oordeelde op 1 april 2025 dat de overheid de toegang tot een online dienst niet mag afsluiten buiten de gevallen die de wet voorziet. Bij uitzonderlijke omstandigheden mag het wel, als het onmisbaar is voor wat het moment vraagt. Daarmee blijft een afsluiting mogelijk, binnen een grens.

«l’autorité administrative ne saurait décider, en dehors des cas prévus par la loi, de l’interruption de l’accès à un tel service. Elle peut cependant recourir à une telle mesure, en cas de circonstances exceptionnelles, si elle est indispensable pour répondre aux nécessités du moment.»
10 · FEIT

De Franse rechter vernietigde het TikTok-verbod in Nieuw-Caledonië

Het Conseil d'État vernietigde op 1 april 2025 het besluit van de premier, omdat het een volledige afsluiting voor onbepaalde tijd was, zonder dat is gekeken of lichtere middelen mogelijk waren, zoals het blokkeren van bepaalde functies. De rechter erkende dat er ernstige onlusten waren en dat een tijdelijke afsluiting kon.

«Or la décision attaquée procède à une interruption totale du service pour une durée indéterminée, liée seulement à la persistance des troubles à l’ordre public, sans subordonner son maintien à l’impossibilité de mettre en œuvre des mesures alternatives.»
11 · FEIT

De DSA laat een platform alleen via een rechter beperken

Onder de DSA kan de toegang tot een online dienst alleen tijdelijk worden beperkt op bevel van een rechter, nadat de toezichthouder alle andere middelen heeft uitgeput en de overtreding een strafbaar feit met gevaar voor leven of veiligheid inhoudt. De maatregel moet evenredig zijn en duurt vier weken, met verlenging alleen door de rechter. Dit is een Europese regel voor platforms, niet voor het hele net.

«to request that the competent judicial authority of its Member State order the temporary restriction of access of recipients to the service concerned by the infringement or, only where that is not technically feasible, to the online interface of the provider of intermediary services on which the infringement takes place.»
Wie zit erachter · 1
Stemmen
04 · STEM

Irene Khan

Destijds speciaal rapporteur van de Verenigde Naties voor vrijheid van meningsuiting

«States have resorted to disproportionate measures such as Internet shutdowns and vague and overly broad laws to criminalize, block, censor and chill online speech and shrink civic space, and to compel social media platforms to remove lawful content without judicial process.»
Bronnen bij de tekst
  1. 01Togo ontkende de afsluiting niet en beriep zich op nationale veiligheidECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  2. 02Klagers: de twee operators mochten alleen regeringsdiensten openlatenECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  3. 03Klagers: door de afsluiting konden ze hun werk niet doenECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  4. 04Het ECOWAS-hof: de afsluiting van het internet in Togo schond de vrijheid van meningsuitingECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  5. 05Het hof: Togo kon geen wet laten zien die de afsluiting toestondECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  6. 06Togo moet elke klager twee miljoen CFA betalenECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  7. 07Frankrijk 2024: de telecomdienst van Nieuw-Caledonië voerde het TikTok-verbod uitConseil d'État, Conseil d'État, uitspraak 1 april 2025 (TikTok, Nieuw-Caledonië)
  8. 08Klagers: drie regeringsfunctionarissen noemden het een tijdelijke beperking van de communicatieECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  9. 09Panama 2025: internet en mobiel weg in één provincieAccess Now, #KeepItOn-rapport: internetafsluitingen in 2025 (2026)
  10. 10Rusland 2025: mobiel internet in vrijwel elke regio uitgevallen of uitgezetAccess Now, #KeepItOn-rapport: internetafsluitingen in 2025 (2026)
  11. 11De mobiele standaard: een netwerkslice kan voor één gebied bestaan3GPP, TS 23.501 — Network Slice Area of Service (2026)
  12. 12De standaard: in cellen waar een slice niet beschikbaar is, staan de resources op nul3GPP, TS 23.501 — Network Slice Area of Service (2026)
  13. 13Het hof erkent het verweer, maar eist een wetECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  14. 14Het hof wees de eis tegen het wetsontwerp over afsluiten afECOWAS Community Court of Justice, Amnesty International Togo e.a. tegen Togo (ECW/CCJ/JUD/09/20) (2020)
  15. 15Togo in 2025: elke dag van negen uur tot middernacht vertraagdAccess Now, #KeepItOn-rapport: internetafsluitingen in 2025 (2026)
  16. 16Access Now: in 2025 minstens 313 internetafsluitingen in 52 landenAccess Now, #KeepItOn-rapport: internetafsluitingen in 2025 (2026)
  17. 17Conseil d'État: afsluiten kan alleen bij wet, of bij uitzonderlijke omstandigheden als het onmisbaar isConseil d'État, Conseil d'État, uitspraak 1 april 2025 (TikTok, Nieuw-Caledonië)
  18. 18Conseil d'État 2025: het TikTok-verbod in Nieuw-Caledonië was onevenredig en vernietigdConseil d'État, Conseil d'État, uitspraak 1 april 2025 (TikTok, Nieuw-Caledonië)
  19. 19DSA artikel 51: toegang tot een dienst beperken kan alleen via een rechter, en als laatste redmiddelEUR-Lex — Regulation (EU) 2022/2065, Digital Services Act (Verordening 2022/2065)
  20. 20DSA artikel 51: evenredig, zonder rechtmatige informatie te raken, voor vier wekenEUR-Lex — Regulation (EU) 2022/2065, Digital Services Act (Verordening 2022/2065)
  21. 21EU-regel: een internetaanbieder mag verkeer niet blokkeren, behalve op bevel van een overheid of rechterEUR-Lex, Open Internet-verordening (EU) 2015/2120
Volgend dossier
Toegang

Een score, een leeftijdsgrens of een andere regel bepaalt of je erdoor mag: bij een uitkering, op een platform, aan de grens. Zonder de juiste uitkomst blijf je buiten.

Lees verder →
↑ Terug naar Censuur en sturing