DSA en moderatie

De Europese Commissie kan een bericht niet laten verwijderen, maar ze kan grote platforms wel onder druk zetten over hoe ze met inhoud omgaan, en één commissaris deed dat al in een brief.

Wat komt er?5 DOSSIERS · TECHNIEK Wie trekt eraan?5 DOSSIERS · ACTOREN Waartoe?5 DOSSIERS · CONTROL

Wat is het

De digitaledienstenverordening (Digital Services Act, DSA) is de Europese wet voor online platforms, Verordening (EU) 2022/2065. De Europese Commissie wijst de grootste platforms aan als zeer groot. Wat illegaal is, staat niet in die wet zelf. Artikel 3 onder h zegt: illegale inhoud is wat indruist tegen Unierecht of tegen nationaal recht dat met dat Unierecht in overeenstemming is^[3]. Iets kan dus in één lidstaat verboden zijn en elders niet.

Daarnaast is er inhoud die niet illegaal is, maar die de wet wel als systeemrisico ziet. Overweging 84 zegt dat de grootste platforms ook moeten focussen op informatie die niet illegaal is, zoals desinformatie, als die bijdraagt aan die risico's^[4].

Casus

Op 12 augustus 2024 zou Elon Musk op X een livegesprek met Donald Trump uitzenden. Die dag schreef eurocommissaris Thierry Breton hem een open brief over de digitaledienstenverordening (DSA)^[1]. Hij koppelde die aan de rellen in het Verenigd Koninkrijk en aan illegale inhoud op X. Live-uitzendingen zonder maatregelen konden het risico van X verhogen. De Commissie volgde ook debatten en interviews rond verkiezingen en zou niet aarzelen haar instrumenten te gebruiken, waaronder voorlopige maatregelen^[1].

Een woordvoerder zei later dat de brief niet was afgestemd met Commissievoorzitter Ursula von der Leyen^[2]. Er kwam geen besluit en er is geen schade vastgesteld. De dreiging bleef bij een brief.

Hoe het werkt

Artikel 34 en 35 verplichten de grootste platforms systeemrisico's in te schatten en te beperken, ook voor de burgerdialoog, verkiezingen en de openbare veiligheid, ook de risico's van hun eigen algoritmen^[5]. De Commissie houdt daarop toezicht en kan boetes geven tot 6 procent van de wereldwijde omzet^[6]. De keuze van de maatregelen ligt bij het platform.

Artikel 36 is het crisismechanisme. Bij een ernstige bedreiging van de openbare veiligheid of de volksgezondheid kan de Commissie, op aanbeveling van de raad van nationale toezichthouders, een besluit nemen voor ten hoogste drie maanden, één keer te verlengen met drie maanden^[7]. Er is geen activering gevonden. Volgens het nieuwsmedium 2eu.brussels, dat een woordvoerder van de Commissie citeert, werd het rond Ceuta in 2026 besproken en niet nodig geacht; een primaire bron daarvoor is niet gevonden^[8].

Sinds 1 juli 2025 is de vrijwillige gedragscode tegen desinformatie een auditmaatstaf onder de DSA^[9].

Een bevel om een specifiek bericht weg te halen of om gebruikersgegevens te geven komt alleen van een nationale rechter of een nationaal bestuursorgaan, niet van de Commissie^[10].

Trusted flaggers, melders wiens meldingen voorrang krijgen, wijst de nationale digitaledienstencoördinator aan, niet de Commissie^[11]. In Nederland zijn dat Stichting Brein, Meld Online Discriminatie (MOD), Stichting React en Offlimits^[12]. Op de EU-lijst van 5 oktober 2026 noemen 6 van 89 flaggers verkiezingen als terrein^[13].

Wat 6G en AI toevoegen

Aanbevelingssystemen bepalen wat mensen zien. Artikel 34 geeft de Commissie toezicht op de risico's daarvan^[5]. Wie die systemen instelt en wie erop toeziet, bepaalt mee wat zichtbaar is. Voor een 6G-koppeling is geen bron gevonden; dit gaat over aanbevelingsalgoritmen van platforms, niet over het netwerk.

Bewijs · 6

01 · FEIT

Breton waarschuwde Musk rond een Trump-interview

Op 12 augustus 2024, de dag van een livegesprek tussen Elon Musk en Donald Trump op X, schreef eurocommissaris Thierry Breton Musk een brief. Hij koppelde die aan de rellen in het Verenigd Koninkrijk en aan illegale inhoud op X in de EU. Hij schreef dat live-uitzendingen zonder maatregelen het risicoprofiel van X konden verhogen, dat de Commissie ook debatten en interviews in de context van verkiezingen volgde, en dat zij niet zou aarzelen haar instrumenten te gebruiken, waaronder voorlopige maatregelen.

«including debates and interviews in the context of elections»
Thierry Breton, Breton-brief aan Musk, 12 augustus 2024

02 · FEIT

De DSA zegt zelf niet wat illegaal is

Artikel 3 onder h van de digitaledienstenverordening (DSA) definieert illegale inhoud als informatie die indruist tegen Unierecht of tegen nationaal recht dat met dat Unierecht in overeenstemming is. Wat verboden is, staat dus in andere wetten, van de Unie of van een lidstaat.

«“illegale inhoud”: alle informatie die op zichzelf of in verband met een activiteit, waaronder de verkoop van producten of het aanbieden van diensten, indruist tegen het Unierecht of tegen het met het Unierecht in overeenstemming zijnde recht van een lidstaat, ongeacht het precieze voorwerp of de precieze aard van dat recht;»
EUR-Lex, DSA (EU) 2022/2065

03 · FEIT

De wet richt zich ook op legale inhoud zoals desinformatie

Overweging 84 van de DSA zegt dat de grootste platforms bij systeemrisico's ook moeten focussen op informatie die niet illegaal is, maar wel bijdraagt aan die risico's, en bijzondere aandacht moeten besteden aan misleidende of bedrieglijke inhoud, met inbegrip van desinformatie.

«Bij de beoordeling van de in deze verordening genoemde systeemrisico’s moeten die aanbieders ook focussen op informatie die niet illegaal is, maar wel bijdraagt tot de in deze verordening genoemde systeemrisico’s.»
EUR-Lex, DSA (EU) 2022/2065

04 · FEIT

In een crisis kan de Commissie tot zes maanden maatregelen vragen

Artikel 36 van de DSA laat de Commissie, op aanbeveling van de digitaledienstenraad, in een crisis een besluit nemen. Een crisis is er als buitengewone omstandigheden leiden tot een ernstige bedreiging van de openbare veiligheid of de volksgezondheid. De acties duren ten hoogste drie maanden en mogen één keer met ten hoogste drie maanden worden verlengd. De keuze van de maatregelen blijft bij het platform.

«In geval van een crisis kan de Commissie op aanbeveling van de digitaledienstenraad een besluit vaststellen»
EUR-Lex, DSA (EU) 2022/2065

05 · FEIT

De gedragscode is sinds juli 2025 een auditmaatstaf

Op 13 februari 2025 namen de Commissie en de digitaledienstenraad de vrijwillige gedragscode tegen desinformatie op in de DSA. Volledige naleving mag als passende risicobeperking tellen. De omzetting ging in op 1 juli 2025; vanaf die datum zijn de toezeggingen auditbaar.

«The Code conversion will take effect from 1 July 2025, making its commitments auditable from that date onwards.»
Europese Commissie, Gedragscode desinformatie in de DSA (IP/25/505) (2025)

06 · FEIT

Een verwijderingsbevel komt alleen van de lidstaat

Artikel 9 van de DSA gaat over een bevel van bevoegde nationale gerechtelijke of administratieve autoriteiten om tegen specifieke illegale inhoud op te treden. De Europese Commissie heeft die bevoegdheid niet. Artikel 10 is het spiegelbeeld: een nationaal bevel om informatie over gebruikers te geven.

«Bij ontvangst van een door de bevoegde nationale gerechtelijke of administratieve autoriteiten uit hoofde van het toepasselijke Unierecht of met in het Unierecht in overeenstemming zijnde nationaal recht uitgegeven bevel om tegen een of meer specifieke illegale inhoudselementen op te treden»
EUR-Lex, DSA (EU) 2022/2065

Grens en tegengeluid

De eerste boete onder de DSA, 120 miljoen euro voor X op 5 december 2025, ging over het blauwe vinkje, het advertentiearchief en de toegang voor onderzoekers, niet over inhoud. Het onderzoek naar illegale inhoud en informatiemanipulatie loopt nog^[14]^[15]. X stapte op 16 februari 2026 naar het Gerecht (T-114/26); dat beroep loopt^[16].

In de transparantiedatabase, oktober 2025 tot en met september 2026, berust 99,79 procent van de motiveringen op de eigen voorwaarden van het platform^[17]. Er is geen besluit gevonden waarmee de Commissie inhoud heeft afgedwongen.

De brief van Breton ging formeel over illegale inhoud op X en over de rellen in het Verenigd Koninkrijk; alleen de verwijzing naar debatten en interviews raakt aan legale uitingen. Breton noemde in dezelfde brief ook de bescherming van de vrijheid van meningsuiting, en de Commissie nam afstand van de brief^[2]. Burgerrechtenorganisaties vonden de brieven ongegrond. De casus laat dus zien hoe de dreiging werkt, niet dat de Commissie legale inhoud heeft laten verwijderen.

Op 30 april 2024 opende de Commissie juist een procedure omdat zij vermoedde dat Meta politieke inhoud wegdrukte^[18].

Verkiezingen blijven bij Platforms en verkiezingen. Het scannen van privéberichten blijft bij Chatcontrole. ID en leeftijd blijven bij Toegang tot internet en Leeftijdsgrens sociale media.

07 · FEIT

De eerste boete ging over het vinkje, niet over inhoud

De boete van 120 miljoen euro voor X op 5 december 2025 was het eerste niet-nalevingsbesluit onder de DSA. Zij ging over het blauwe vinkje, het advertentiearchief en de toegang voor onderzoekers. Het onderzoek naar de verspreiding van illegale inhoud en de maatregelen tegen informatiemanipulatie liep door.

«On 18 December 2023 the Commission opened formal proceedings to assess whether X may have breached the DSA in areas linked to the dissemination of illegal content and the effectiveness of the measures taken to combat information manipulation, for which the investigation continues.»
Europese Commissie, Boete van 120 miljoen euro voor X (IP/25/2934) (2025)

08 · FEIT

X stapte naar het Gerecht, het beroep loopt

Op 16 februari 2026 stelde X beroep in bij het Gerecht tegen het boetebesluit van 5 december 2025 (zaak T-114/26). De verzoekers beroepen zich op zes middelen, onder meer over het recht van verdediging, wie de aanbieder is, artikel 25 en artikel 40 lid 12. Een oordeel is er nog niet.

«In support of the action, seeking the annulment, based on Article 263 TFEU, of the Commission Decision of 5 December 2025 in Cases DSA.100101, DSA.100102 and DSA.100103 – X (formerly Twitter) (the ‘contested decision’), the applicants rely on six pleas in law.»
Gerecht van de Europese Unie, T-114/26, beroep van X tegen de Commissie (2026)

09 · FEIT

Bijna alle besluiten steunen op eigen platformregels

Uit de officiële dagaggregaten van de DSA-transparantiedatabase, oktober 2025 tot en met september 2026, 8.052.689.794 motiveringen, blijkt dat 99,79 procent op de eigen voorwaarden van het platform berust, niet op de wet. De database verzamelt motiveringen van platforms, geen overheidsbevelen en niet de inhoud zelf.

«To enhance transparency and facilitate scrutiny over content moderation decisions, providers of online platforms need to submit these statements of reasons to the DSA transparency database.»
Europese Commissie, DSA transparency database (2026)

10 · FEIT

De Commissie vermoedde dat Meta politieke inhoud wegdrukte

Op 30 april 2024 opende de Europese Commissie een formele procedure tegen Meta. Zij vermoedde dat Meta's beleid dat politieke inhoud in de aanbevelingssystemen van Instagram en Facebook wegdrukt, in strijd is met de DSA. Hier vroeg de Commissie dus om meer zichtbaarheid van politieke inhoud, niet om minder.

«The Commission suspects that Meta's policy linked to the ‘political content approach', that demotes political content in the recommender systems of Instagram and Facebook, including their feeds, is not compliant with DSA obligations.»
Europese Commissie, Formele procedure tegen Facebook en Instagram (2024)

Meer gevallen

5 juli 2024 · NL

Mekić tegen X: een shadowban na kritiek op chatcontrole

Op 5 juli 2024 oordeelde de kantonrechter in Amsterdam dat X in strijd had gehandeld met artikel 17 van de digitaledienstenverordening. Danny Mekić had kritiek geuit op het voorstel van de Europese Commissie voor chatcontrole. Daarna maakte X zijn account stilletjes slechter vindbaar. X koppelde zijn bericht ten onrechte aan seksueel kindermisbruik. Vast stond dat de 64 miljoen gebruikers van X in Europa zijn berichten verminderd konden zien. De rechter stelde vast dat X geen duidelijke en specifieke motivering had gegeven^[19].

In 2025 registreerde de Autoriteit Consument en Markt (ACM), de Nederlandse digitaledienstencoördinator, nul bevelen onder artikel 9 of 10. Duitsland registreerde 19 bevelen onder artikel 9, België 59^[20].

Wie zit erachter · 2

EU-instelling · EU

Europese Commissie

Het uitvoerende orgaan van de EU. Stelt wetten voor en ziet toe op de uitvoering; het AI Office van de Commissie handhaaft de regels voor algemene AI-modellen, en het in- en uitreissysteem EES draait onder haar leiding.

19 ONDERWERPEN →

EU-instelling · EU

Europees Parlement en Raad

Samen de wetgever van de EU. De AI-verordening, Verordening (EU) 2024/1689, is van 13 juni 2024.

30 ONDERWERPEN →

Bronnen bij de tekst