Het platform en de fysieke laag

Platforms

De grote techbedrijven bouwen producten die de digitale en de fysieke wereld over elkaar leggen. Meta toonde in 2024 de bril Orion als brug tussen die twee werelden ^[1]. Bij de bril Ray-Ban Display hoort een polsband die de signalen van je spieren vertaalt in opdrachten voor de bril. Dat heet elektromyografie (EMG) ^[2]. Google DeepMind gaf zijn model Gemini in maart 2025 een nieuwe uitvoer: handelingen waarmee het robots direct bestuurt ^[3]. Amazon meldde in juli 2025 zijn miljoenste robot, in meer dan 300 vestigingen. Een nieuw AI-systeem, DeepFleet, regelt hoe die robots door het netwerk van magazijnen bewegen ^[4].

Het live-twin-platform

De digitale tweeling is ook een product. Microsoft noemt de modellen in Azure Digital Twins live kopieën van de echte wereld, die bijblijven met gegevens uit sensoren ^[5]. Amazon omschrijft AWS IoT TwinMaker als een live digitale kopie van een systeem, die steeds wordt bijgewerkt en waarmee een bedrijf kan sturen ^[6]. Wat een tweeling is en hoe die het origineel kan sturen, staat bij AI en de digitale tweeling.

Chips en AI-fabriek

AI begint bij de chip. ASML schrijft in het jaarverslag over 2025 dat het op dit moment de enige bouwer ter wereld is van EUV-machines. Die belichten chips met extreem ultraviolet licht. Het is een eigen opgave van het bedrijf, geen oordeel van een toezichthouder ^[7]. NVIDIA schrijft in zijn jaarverslag dat zijn grafische processors (GPU's) de basis zijn van zijn platform, omdat ze veel berekeningen tegelijk doen, zoals het trainen van neurale netwerken ^[8].

Die chips vragen stroom. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) rekende datacenters in 2024 op ongeveer 415 terawattuur, 1,5 procent van al het stroomverbruik in de wereld ^[9]. In 2030 is dat volgens het IEA meer dan het dubbele, ongeveer 945 terawattuur. Dat is iets meer dan Japan nu verbruikt ^[10]. Microsoft koopt daarom twintig jaar lang de stroom van een kerncentrale. Constellation start daarvoor een reactor van Three Mile Island opnieuw op, goed voor ongeveer 835 megawatt ^[11].

Rekenmacht bij weinig bedrijven

De rekenkracht zelf zit bij een paar bedrijven. Onderzoeksbureau Epoch schat dat Amazon, Google, Meta, Microsoft en Oracle eind 2025 samen 71 procent van alle AI-rekenkracht in de wereld hadden ^[12]. Wie die bedrijven zijn en wat ze bezitten, staat bij Hyperscalers.

Stroom en net

Meer stroom vraagt een groter net. ENTSO-E, het samenwerkingsverband van Europese beheerders van het hoogspanningsnet, ziet tot 2040 een behoefte aan 108 gigawatt extra verbindingen over de grens. Daarvan is 20 gigawatt op zee ^[13]. Voor 2050 komt daar nog eens 224 gigawatt bij, plus 540 gigawatt aan opslag ^[14].

Een klein aantal bedrijven bouwt de windmolens. Vestas heeft volgens het eigen jaarverslag 189 gigawatt aan windvermogen geplaatst ^[15]. Siemens Gamesa had in 2025 voor 36 miljard euro aan orders openstaan ^[16]. GE Vernova telt 59.000 windturbines in zijn vloot ^[17]. De fabrieken in de wereld konden eind 2023 gondels voor 180 gigawatt per jaar maken. Een gondel is de behuizing bovenop de mast ^[18].

Water en grondstof

Datacenters drinken water. Het IEA schat het verbruik nu op ongeveer 560 miljard liter per jaar, en in 2030 op ongeveer 1.200 miljard liter ^[19]. Volgens het IEA kan dat water elders botsen met landbouw en drinkwater. Een plek met weinig waterschaarste kiezen helpt direct ^[20]. De datacenters van Amazon Web Services (AWS) haalden in 2025 9,4 miljard liter water op. Van dat water kwam 22 procent uit gebieden met veel of zeer veel waterschaarste ^[21]. Microsoft bouwt sinds augustus 2024 datacenters die geen water verdampen voor koeling. Dat spaart volgens het bedrijf meer dan 125 miljoen liter per datacenter per jaar ^[22].

Chips, accu's en kabels vragen ook metalen als lithium, kobalt en zeldzame aarden. Volgens het IEA is China de grootste raffinaderij voor 19 van de 20 onderzochte mineralen, met gemiddeld ongeveer 70 procent van de markt ^[23].

Telecom en de zendmast

Ook het mobiele netwerk krijgt AI. Ericsson beschrijft een plan om AI zowel centraal als op de zendmast zelf te laten draaien, voor taken die direct moeten en taken die kunnen wachten. Dat is de eigen beschrijving van Ericsson ^[24]. Het trainen van een model kan centraal. Het rekenen met dat getrainde model moet volgens Ericsson meestal bij de mast, omdat het radionetwerk weinig vertraging verdraagt ^[25]. Hoe een toestel dat altijd bereikbaar blijft bij meekijken past, staat bij Nooit offline.

Meten op straat

De industrie bouwt ook de techniek waarop meten en sturen draait. Dat begint bij de straatlantaarn. Signify, het vroegere Philips Lighting, biedt met CityTouch beheer op afstand van slimme straatverlichting, met de status van elk lichtpunt ^[26]. Een sensor van Signify onder de lantaarn kan ook geluid, temperatuur en beweging doorgeven ^[27]. Flock Safety, een Amerikaans camerabedrijf, scant auto's voor gemeenten en bewonersverenigingen met automatische kentekenherkenning (ALPR, automatic license plate recognition). Zo ligt vast waar een auto is geweest ^[28]. Per passage legt Flock het kenteken, het voertuig, de plaats en de tijd vast ^[29]. Volgens het bedrijf is een treffer geen besluit. Een melding vraagt eerst menselijke controle ^[30]. In augustus 2026 trok de wegbeheerder van Florida alle vergunningen voor zulke camera's in, met verwijdering binnen dertig dagen ^[31]. Meer staat bij Flock en de kentekencamera.

Wat de onderwerpen tonen

Platforms toont de bril, het model dat robots bestuurt en de vloot in het magazijn. Live-twin-platform toont de tweeling als product van Microsoft en Amazon. Chips en AI-fabriek toont de ene bouwer van belichtingsmachines en de stroom die datacenters vragen. Rekenmacht en concentratie toont dat vijf bedrijven het grootste deel van de rekenkracht hebben. Stroom en net toont het net dat moet groeien en de paar bedrijven die de windmolens bouwen. Water en grondstof toont het koelwater en de metalen uit China. Telecom-RAN toont AI bij de zendmast.

Lees verder

• Platforms
• Live-twin-platform
• Chips en AI-fabriek
• Rekenmacht en concentratie
• Stroom en net
• Water en grondstof
• Telecom-RAN
• Hyperscalers
• Nooit offline