Via vehicle-to-everything (V2X), communicatie tussen een voertuig en alles eromheen, sturen voertuigen, fietsers en voetgangers berichten over waar ze zijn, via het mobiele netwerk of via een eigen radio voor korte afstand. Het European Telecommunications Standards Institute (ETSI), het Europese instituut voor telecomnormen, legt die berichten vast. Wat de auto over de bestuurder meet, staat bij De auto onder Control.
Een voertuig stuurt tot tien keer per seconde een Cooperative Awareness Message (CAM), het periodieke ik-ben-hier-bericht, met tijd, positie en beweging[1]. Met een Collective Perception Message (CPM) geeft het door welke voertuigen, voetgangers en dieren zijn camera's en radar zien, ook mensen zonder apparaat[2]. In Nederland praten intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI's), verkeerslichten die data uitwisselen, met apps. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schreef in maart 2024 dat die apps volledige ritten in kaart kunnen brengen, met datum, tijd en snelheid[3].
Voor de verbinding verandert 6G niets: een radiostudie van het 3rd Generation Partnership Project (3GPP), het verbond dat de mobiele standaarden schrijft, hergebruikt de V2X-radio van 4G en 5G ongewijzigd[4]. Nieuw is dat het netwerk zelf moet kunnen meten. In een studie uit juni 2024 volgt een basisstation langs de snelweg voetgangers en voertuigen via de weerkaatsing van zijn eigen signaal. De operator levert die resultaten aan de wegbeheerder en een kaartenmaker[5]. In de 6G-studie van maart 2026 vraagt een verkeersdienst de operator om op kruispunten fietsers, voetgangers en voertuigen tegelijk te volgen[6]. De 6G-eisen uit september 2026 voegen daaraan toe dat het netwerk vorm en grootte van een voertuig moet kunnen voorspellen[7]. Al bij de 5G-eisen voor waarneming schrijven de opstellers dat het netwerk zo ook mensen zonder telefoon kan volgen[8]. Die eisen moeten ook gelden waar geen toestemming te vragen is[9]. De Internationale Telecommunicatie-Unie (ITU) noemt het detecteren van voertuigen en voetgangers als toepassing in het 6G-raamwerk van 2023, en die metingen als invoer voor AI[10]. Dat is een visie, geen uitgerold netwerk.
Volgens de Europese norm voor het periodieke ik-ben-hier-bericht van een voertuig, de Cooperative Awareness Message, meldt een voertuig tijd, positie en beweging tot tien keer per seconde. Dit is een vastgelegde ETSI-norm uit 2019.
«The CAM generation interval shall not be inferior to T_GenCamMin = 100 ms. This corresponds to the CAM generation rate of 10 Hz.»
Volgens de Europese norm voor collective perception (2023) meldt een voertuig of kastje langs de weg aan anderen welke voertuigen, voetgangers en dieren zijn camera's, radar en lidar zien, met hun beweging. Zo komen ook mensen zonder apparaat in het berichtenverkeer. Dit is een vastgelegde ETSI-norm.
«inform other ITS-Ss about the kinematic and attitude dynamics and other attributes of objects (e.g. vehicles, pedestrians, animals and others) detected by sensors such as radars, lidars and cameras to which the transmitting ITS-S has access.»
De Autoriteit Persoonsgegevens schreef de minister van Infrastructuur en Waterstaat in maart 2024 dat apps die met slimme verkeerslichten praten volledige ritten met datum, tijd en snelheid in kaart kunnen brengen, en dat daarmee personen te identificeren zijn. Een grondslag moet volgens de AP in een specifieke wet staan.
«De bijbehorende apps die verbinding maken met de iVRI’s kunnen volledige ritten in kaart brengen, inclusief datum, tijd en snelheid.»
In de 3GPP-studie naar het meetende netwerk (juni 2024) volgt een basisstation langs de snelweg voetgangers en voertuigen via de weerkaatsing van zijn eigen signaal. De operator levert de resultaten aan de wegbeheerder en een kaartenmaker. Dit is een studie, geen uitgerold netwerk.
«The sensing signal emitted from the base station arrives at vehicles/pedestrians/objects on the road and is bounced (reflected) back to the transmitting base station.»
In de 6G-studie van het 3rd Generation Partnership Project (3GPP) uit maart 2026 vraagt een verkeersdienst de mobiele operator om op kruispunten tegelijk minstens [100] fietsers, voetgangers en voertuigen te detecteren en te volgen. Getallen tussen haken zijn in die studie nog niet vastgesteld. Dit is een studie, geen uitgerold netwerk.
«Traffic Department A requests MNO B to detect and track at least [100] sensing objects simultaneously including cyclists, pedestrians and vehicles at crossroads»
Voor de verbinding tussen auto's verandert 6G niets: de 6G-radiostudie van 3GPP hergebruikt de bestaande V2X-radio van 4G en 5G ongewijzigd. Nieuw is dat de 6G-radio passieve objecten moet kunnen detecteren en volgen, waaronder mensen en voertuigen die niet met het netwerk verbonden zijn. Dit is een studie, geen uitgerold netwerk.
«LTE V2X sidelink and 5G NR sidelink are reused as is for 6G V2X services.»
Voetgangers en fietsers kunnen zelf ook een ik-ben-hier-bericht uitzenden, de VAM (VRU Awareness Message, VRU staat voor kwetsbare verkeersdeelnemer). De ETSI-norm daarvoor zegt zelf dat meedoen veiligheid ruilt tegen privacy. Wie de berichten opvangt, kan het pad van een persoon reconstrueren[11]. De Europese regeling voor coöperatieve intelligente transportsystemen (C-ITS), voertuigen en wegkant die berichten uitwisselen, trad nooit in werking. De Commissie noemt in april 2026 alleen een nieuw initiatief[12]. Volgens de AP moet voor de iVRI een grondslag in een specifieke wet staan[3]. Een uitrol van netwerksensing op de weg is niet gevonden. Volgens de 3GPP-eisen mag het netwerk een meting alleen met toestemming aan iemands identiteit koppelen[13].
De Europese norm voor berichten van voetgangers en fietsers (2023) zegt zelf: meedoen ruilt veiligheid tegen privacy. Wie de berichten opvangt, kan het pad van een persoon reconstrueren, en het zendertje blijft herkenbaar aan zijn radio-eigenschappen, ook als de identificatoren wisselen. Dit is een vastgelegde ETSI-norm.
«The decision whether to participate in sending VAMs creates a trade-off between personal safety, which is enhanced by the VAM, and privacy, which is reduced by the VAM.»
De Europese regeling voor coöperatieve intelligente transportsystemen (C-ITS) uit 2019 trad nooit in werking. De Europese Commissie noemt in april 2026 alleen een nieuw initiatief in het werkprogramma 2024-2028. C-ITS is daarmee geen wet.
«The European Parliament and the Council objected to this Delegated Regulation, which did not enter into force»
Het industrieverbond dat de technische specificaties van mobiele netwerken schrijft. Zijn eisen voor waarneming in 5G (release 19) benoemen het privacyrisico voor mensen zonder telefoon.
De Nederlandse privacytoezichthouder. Stelde in 2021 vast dat het risicomodel van de Belastingdienst nationaliteit als signaal gebruikte.
Het uitvoerende orgaan van de EU. Stelt wetten voor en ziet toe op de uitvoering; het AI Office van de Commissie handhaaft de regels voor algemene AI-modellen, en het in- en uitreissysteem EES draait onder haar leiding.
Batterijloze IoT-labels staan al in de 5G-standaard, en ook het 6G-raamwerk noemt ze als doel.
Met ISAC (integrated sensing and communication) kan een mast of antenne ook meten, en niet alleen verbinden. De ITU nam waarneming in 2023 op als gebruiksscenario voor 6G.
In de slimme stad wordt de straat een meetpunt, en wie de meetpunten leest, regelt de toegang.
Ook verbonden met De auto, Flock en de kentekencamera.