De auto

Je auto kijkt naar je, onthoudt hoe je rijdt en praat erover.

Wat komt er?5 DOSSIERS · TECHNIEK Wie trekt eraan?5 DOSSIERS · ACTOREN Waartoe?5 DOSSIERS · CONTROL

Casus

In januari 2025 stelde de Amerikaanse toezichthouder FTC dat General Motors kopers van een nieuwe auto had aangespoord zich aan te melden voor OnStar en de functie Smart Driver, met de belofte dat ze zo inzicht kregen in hun rijgedrag. Het aanmeldproces was volgens de FTC verwarrend en misleidend. Sommige klanten wisten niet dat ze waren aangemeld^[1]. De auto legde locatie en rijgedrag vast, soms elke drie seconden^[2]: elke keer hard remmen, 's nachts rijden, te hard rijden.

GM verkocht die gegevens aan kredietbureaus, en verzekeraars gebruikten ze om verzekeringen te weigeren en premies te bepalen^[3]. Een klant klaagde bij GM: de aanmelding was zodat OnStar kon volgen, niet om het aan een derde door te geven. Nu betaalde de klant meer aan de verzekeraar^[4]. GM schikte de zaak. De FTC spreekt van beschuldigingen^[5].

Hoe het werkt

Een verbonden auto meet locatie, snelheid, remmen en tijdstip, en stuurt dat via het mobiele netwerk naar de fabrikant^[3]. Die kan de gegevens gebruiken, delen of verkopen. Voor de bestuurder is dat onzichtbaar: de auto rijdt gewoon.

Mozilla bekeek 25 automerken in Privacy Not Included, de koopwijzer voor privacy. Allemaal zakten ze^[6].

Onderzoekers van Northeastern University testten 21 auto's in de Verenigde Staten. Op twee na stuurden ze allemaal verkeer naar minstens één derde partij^[7], ook naar Alphabet (Google), Amazon, Microsoft en Meta^[8]. Elf elektrische auto's gingen in een tent van Faraday, die het mobiele signaal blokkeert. Of de auto dan via wifi verder zond, verschilde sterk per fabrikant^[9]. Via de apps bij de auto kunnen reclamebedrijven een bezitter koppelen aan zijn gedrag op andere sites en apps^[10].

De AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) schrijft in september 2026 dat het technisch mogelijk is om de microfoons^[11] en de camera's^[12] van een auto op afstand aan te zetten. Kwaadwillenden hebben volgens de dienst zeer waarschijnlijk ook toegangsmogelijkheden tot de data die auto's verzamelen^[13]. Het advies: voer geen vertrouwelijke gesprekken in of rond de auto^[14].

In de EU is meten ook verplicht. De algemene veiligheidsverordening voor voertuigen (GSR, verordening 2019/2144) schrijft zeven systemen voor in elke nieuwe auto^[15].

Wat 6G en AI toevoegen

Bij GM was meedoen nog een keuze, al wisten niet alle kopers dat ze die hadden gemaakt. In de EU gaat het van keuze naar plicht: de wet schrijft de meetsystemen zelf voor.

Sinds 7 juli 2024 legt een blackbox snelheid, remmen en positie rond een botsing vast. Je kunt hem niet uitzetten^[16]. Sinds 7 juli 2026 moet een systeem de blik van de bestuurder volgen: de geavanceerde waarschuwing bij afleiding (ADDW)^[17]. En een noodsysteem belt bij een ongeluk automatisch 112. Die Europese noodoproep vanuit de auto heet eCall^[18].

Voor deze verplichte systemen beperkt de wet wie bij de gegevens mag. De grens ligt daarmee in de regels, niet in de techniek: de auto meet al, en is al verbonden.

Bewijs · 6

01 · FEIT

Alle 25 onderzochte automerken zakten bij Mozilla voor privacy

Mozilla beoordeelde in 2023 de privacy van 25 automerken in de koopwijzer Privacy Not Included. Alle 25 zakten, voor het eerst in de zeven jaar dat de gids bestaat. Volgens Mozilla verzamelen en delen de merken zeer persoonlijke gegevens, waaronder seksuele activiteit, gezichtsuitdrukkingen en genetische en gezondheidsgegevens.

«All 25 major car brands reviewed in Mozilla’s latest edition of *Privacy Not Included (*PNI) received failing marks for consumer privacy, a first in the buyer's guide’s seven-year history.»
Mozilla Foundation, Privacy Nightmare on Wheels (2023)

02 · FEIT

De EU schrijft zeven systemen voor in elke nieuwe auto

De Europese algemene veiligheidsverordening voor voertuigen (2019/2144) verplicht zeven systemen in nieuwe auto's, waaronder intelligente snelheidsassistentie, een waarschuwing bij slaperigheid en bij afleiding van de bestuurder, en een 'event data recorder' (blackbox). De blackbox is verplicht in elke nieuwe personenauto sinds 7 juli 2024, de afleidingswaarschuwing sinds 7 juli 2026.

«Motor vehicles shall be equipped with the following advanced vehicle systems: (a) intelligent speed assistance; (b) alcohol interlock installation facilitation; (c) driver drowsiness and attention warning; (d) advanced driver distraction warning; (e) emergency stop signal; (f) reversing detection; and (g) event data recorder.»
EUR-Lex — Regulation (EU) 2019/2144, Algemene veiligheidsverordening voertuigen (2019/2144)

03 · FEIT

De blackbox in een nieuwe auto kun je niet uitzetten

Volgens de EU-verordening legt de blackbox vlak voor, tijdens en na een botsing onder meer snelheid, remmen en de positie van de auto vast. Hij mag niet uit te zetten zijn. De verordening eist ook dat hij in een gesloten systeem werkt en dat de gegevens anoniem zijn.

«(b) they cannot be deactivated; (c) the way in which they are capable of recording and storing data shall be such that: (i) they operate on a closed-loop system; (ii) the data that they collect is anonymised and protected against manipulation and misuse;»
EUR-Lex — Regulation (EU) 2019/2144, Algemene veiligheidsverordening voertuigen (2019/2144)

04 · FEIT

Een nieuwe auto moet volgen waar de bestuurder kijkt

De technische uitwerking van de afleidingswaarschuwing (gedelegeerde verordening 2023/2590) eist dat het systeem de blik van de bestuurder volgt en waarschuwt als die niet op de weg is. Het systeem mag de camera's in de auto gebruiken, maar de bestuurder niet identificeren, en alleen gegevens vasthouden die nodig zijn binnen een gesloten systeem.

«The presence of the driver’s gaze shall be monitored by the ADDW system in the areas of interest referred to in points 3.3.1.1 to 3.3.1.3.»
EUR-Lex — Delegated Regulation (EU) 2023/2590, Gedelegeerde verordening afleidingswaarschuwing (2023/2590)

05 · FEIT

GM legde soms elke drie seconden vast waar je reed

FTC-voorzitter Lina Khan zei in januari 2025 dat GM de locatie en het rijgedrag van mensen soms elke drie seconden vastlegde en verkocht.

«GM monitored and sold people’s precise geolocation data and driver behavior information, sometimes as often as every three seconds,»
Federal Trade Commission, FTC Takes Action Against General Motors for Sharing Drivers’ Precise Location and Driving Behavior Data Without Consent (2025)

06 · FEIT

GM verkocht rijgedrag door, verzekeraars rekenden ermee

Volgens de Amerikaanse toezichthouder FTC (januari 2025) verzamelde General Motors via OnStar en de functie Smart Driver de precieze locatie en het rijgedrag van miljoenen auto's, en verkocht dat zonder geldige toestemming aan kredietbureaus. Die maakten er rapporten van waarmee verzekeraars verzekeringen weigerden en premies bepaalden. GM schikte de zaak; de FTC spreekt van beschuldigingen.

«In addition, GM failed to clearly disclose to consumers the types of information it collected through its Smart Driver feature, including that their geolocation and driving behavior data—such as every instance of hard braking, late night driving, and speeding—would be sold to consumer reporting agencies. These consumer reporting agencies used the sensitive information GM provided to compile credit reports on consumers, which were used by insurance companies to deny insurance and set rates.»
Federal Trade Commission, FTC Takes Action Against General Motors for Sharing Drivers’ Precise Location and Driving Behavior Data Without Consent (2025)

Grens en tegengeluid

In januari 2026 maakte de FTC (Federal Trade Commission) de schikking met GM definitief: vijf jaar geen locatie en rijgedrag naar kredietbureaus, en twintig jaar lang eerst uitdrukkelijke toestemming vragen^[5].

De Europese regels beperken wat de verplichte systemen met hun gegevens doen. Wat de bestuurderscamera ziet, mag nooit naar derden en wordt direct na verwerking gewist^[19]. De blackbox mag niets vastleggen waarmee de auto of de eigenaar te herkennen is, en zijn gegevens zijn alleen voor ongevallenonderzoek^[20]. De noodverbinding mag de auto niet constant volgen^[21].

Ook wat de auto verstuurt, is niet altijd te lezen. In het Amerikaanse onderzoek bleef de inhoud van het autoverkeer versleuteld. De onderzoekers zagen welke domeinen de auto aanschreef, niet wat erin stond^[22].

07 · FEIT

De FTC: vijf jaar verbod, en voortaan eerst toestemming

In januari 2026 maakte de FTC de schikking met GM en OnStar definitief: vijf jaar geen locatie- en rijgedrag naar kredietbureaus. Twintig jaar lang moet GM eerst uitdrukkelijke toestemming vragen voor het verzamelen en delen van autogegevens, en moeten Amerikanen hun gegevens kunnen opvragen, laten wissen en de verzameling kunnen uitzetten. Volgens de FTC ging het om een 'flagrant verraad' van het vertrouwen van klanten.

«The final order approved by the Commission imposes a five-year ban on GM disclosing consumers’ geolocation and driver behavior data to consumer reporting agencies. This fencing-in relief is appropriate given GM’s egregious betrayal of consumers’ trust.»
Federal Trade Commission, FTC: definitief besluit GM en OnStar (2026)

08 · FEIT

De wet: wat de bestuurderscamera ziet, wordt direct gewist

De EU-verordening bepaalt dat de systemen voor slaperigheid en afleiding geen gegevens continu opnemen of bewaren buiten wat nodig is binnen het gesloten systeem. Derden mogen er nooit bij, en de gegevens moeten direct na verwerking worden gewist.

«Furthermore, those data shall not be accessible or made available to third parties at any time and shall be immediately deleted after processing.»
EUR-Lex — Regulation (EU) 2019/2144, Algemene veiligheidsverordening voertuigen (2019/2144)

09 · FEIT

Blackboxgegevens alleen voor ongevallenonderzoek

De EU-verordening bepaalt dat de gegevens van de blackbox alleen voor ongevallenonderzoek beschikbaar mogen komen voor nationale autoriteiten, op basis van de wet en binnen de privacyregels. De blackbox mag niets vastleggen waarmee de auto, de eigenaar of de houder te herkennen is.

«the data that they are capable of recording can be made available to national authorities, on the basis of Union or national law, only for the purpose of accident research and analysis, including for the purposes of type approval of systems and components and in compliance with Regulation (EU) 2016/679, over a standardised interface.»
EUR-Lex — Regulation (EU) 2019/2144, Algemene veiligheidsverordening voertuigen (2019/2144)

10 · FEIT

De noodverbinding mag de auto niet constant volgen

Dezelfde verordening verbiedt dat het eCall-systeem de auto constant volgt: in de normale stand mag het niet traceerbaar zijn. Altijd beschikbaar voor noodoproepen is dus niet hetzelfde als altijd gevolgd.

«Manufacturers shall ensure that the 112-based eCall in-vehicle system is not traceable and is not subject to any constant tracking.»
Official Journal of the European Union, Regulation (EU) 2015/758 — eCall in-vehicle system based on the 112 service

Wie zit erachter · 4

EU-instelling · EU

Europees Parlement en Raad

Samen de wetgever van de EU. De AI-verordening, Verordening (EU) 2024/1689, is van 13 juni 2024.

30 ONDERWERPEN →

Toezichthouder · VS

FTC

De Amerikaanse toezichthouder op consumentenbescherming. Stelde dat General Motors rijgedrag van autokopers doorgaf aan derden, en trof bij 1Health.io ruwe genetische data aan in publiek toegankelijke opslag.

3 ONDERWERPEN →

Ngo · VS

Mozilla Foundation

Amerikaanse non-profit die de gids Privacy Not Included uitgeeft. Liet in 2023 alle 25 onderzochte automerken zakken voor privacy.

2 ONDERWERPEN →

EU-instelling · EU

Europese Commissie

Het uitvoerende orgaan van de EU. Stelt wetten voor en ziet toe op de uitvoering; het AI Office van de Commissie handhaaft de regels voor algemene AI-modellen, en het in- en uitreissysteem EES draait onder haar leiding.

19 ONDERWERPEN →

Stemmen

01 · STEM

Danny Mekić

Techexpert, te gast in Kassa (BNNVARA)

«Het belangrijkste is dus om ervan uit te gaan dat die auto geen privéomgeving meer is. Dus je moet eigenlijk doen alsof je in een soort treincoupé zit en dat iedereen kan meeluisteren.»
Kassa, BNNVARA, 10 oktober 2026, 03:07 in het fragment

Bronnen bij de tekst