01 · FEIT
Bij nood en tap gaat je privacyprofiel in het netwerk opzij
In de 5G-kern is de LMF (Location Management Function) de functie die de locatiebepaling van een toestel coördineert, de positie en snelheid uitrekent en de bereikte nauwkeurigheid schat. Volgens TS 23.273 kan de AMF, de kernfunctie die toestellen bijhoudt, zelf een locatieverzoek starten (NI-LR, Network Induced Location Request) voor een wettelijke dienst, zoals een noodoproep. Periodieke en getriggerde locatieverzoeken zijn ook voorzien. De norm noemt als soorten afnemers onder meer hulpdiensten en 'Lawful Intercept Services' (wettelijk aftappen). De Privacy Override Indicator (POI) bepaalt of het privacyprofiel van de abonnee wordt overruled; die indicator geldt alleen voor wettelijke diensten, namelijk tap en hulpdiensten. De dienstnorm TS 22.071 zegt dat een toestel bij een noodoproep gelokaliseerd mag worden ongeacht de privacy-instelling van de abonnee, waar lokale regels dat vereisen.
«The POI is used to determine whether the UE LCS privacy profile of the subscriber to be positioned shall be overridden by the request for location services. The POI is applicable only to regulatory services.»
02 · FEIT
Ontvangers van het netwerk meten het signaal dat je toestel uitzendt
TS 38.305 beschrijft de plaatsbepaling in het 5G-radionetwerk (NR). Naast gps en andere satellietsystemen staan er radiomethoden in: DL-TDOA (tijdsverschil van aankomst van signalen van meerdere masten), Multi-RTT (rondreistijd naar meerdere masten), DL-AoD en UL-AoA (vertrek- en aankomsthoek van het signaal) en sinds Release 19 ook 'Downlink AI/ML positioning'. Bij UL-TDOA en UL-AoA wordt gemeten 'at multiple RPs of uplink signals transmitted from UE': ontvangstpunten van het netwerk meten het uplinksignaal dat het toestel uitzendt. De methoden bestaan in een variant waarin het toestel rekent, een variant waarin de LMF rekent en een variant met hulp van het radionetwerk. Het protocol tussen toestel en LMF is LPP (LTE Positioning Protocol), dat ook over de signaleringsweg van het netwerk (control plane) loopt, dus zonder app.
«The UL-TDOA positioning method makes use of the UL-RTOA (and optionally UL-SRS-RSRP and/or UL-SRS-RSRPP and/or UL-RSCP) at multiple RPs of uplink signals transmitted from UE.»
03 · FEIT
De 5G-eisen vragen een positie tot op 20 centimeter
De dienstvereisten van 5G (TS 22.261, hier versie 20.8.1) bevatten een tabel met zeven niveaus voor plaatsbepaling, telkens met een nauwkeurigheid bij 95 procent betrouwbaarheid. Niveau 1 vraagt 10 m horizontaal en 3 m verticaal, binnen tot 30 km/u. Niveau 3 vraagt 1 m horizontaal; niveau 5 en 6 vragen 0,3 m, niveau 6 met 99,9 procent beschikbaarheid en 10 ms vertraging. Niveau 7 vraagt 0,2 m horizontaal en verticaal, als relatieve positie. De verticale eis is er volgens de norm onder meer om 'the floor for indoor use cases' te bepalen. Ook snelheid moet worden bepaald, met een nauwkeurigheid beter dan 0,5 m/s. Het zijn eisen, geen metingen: de tabel zegt wat het systeem moet kunnen, niet wat een Nederlands net nu haalt.
«7 R 0,2 m 0,2 m 99 % 1 s Indoor and outdoor (rural, urban, dense urban) up to 30 km/h»
04 · FEIT
Het studiedoel ging van 50 meter naar minder dan 1 meter
In de studie voor Release 16 (TR 38.855, 2019) gelden de wettelijke eisen als minimum: 'Horizontal positioning error <= 50m for 80% of UEs'. Voor commercieel gebruik stelde 3GPP als doel minder dan 3 m binnen en minder dan 10 m buiten, voor 80 procent van de toestellen. In de studie voor Release 17 (TR 38.857, 2021) werd het doel voor commercieel gebruik minder dan 1 m voor 90 procent van de toestellen, en voor fabrieken (IIoT) minder dan 0,2 m. Dezelfde studie zegt dat die doelen 'may not necessarily be reached for all scenarios and deployments', en adviseerde plaatsbepaling ook voor toestellen in de rusttoestand RRC_INACTIVE uit te werken. Het zijn studiedoelen, geen gemeten prestaties.
«Horizontal position accuracy (< 1 m) for 90% of UEs»
05 · FEIT
Bij 112 gaat je locatie mee, ook als je die hebt afgeschermd
De Europese telecomcode (EECC, Richtlijn (EU) 2018/1972, artikel 109 lid 6) verplicht dat bij een noodoproep de locatie van de beller zonder vertraging naar de meldkamer gaat: locatie uit het netwerk en, waar beschikbaar, uit het toestel zelf. Volgens Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/444 moet een noodoproep beide soorten locatie activeren, die uit het toestel als die beschikbaar is, en wordt het nauwkeurigheidscriterium in meters uitgedrukt. De Telecommunicatiewet (artikel 11.10 lid 2) schrijft voor dat die locatiegegevens worden verstrekt ook als de abonnee de verwerking van locatiegegevens tijdelijk heeft geblokkeerd. In Nederland gaat volgens de Rijksoverheid altijd de zendmast mee, en sinds 2019 ook AML (Advanced Mobile Location), waarbij Android- en iPhone-toestellen hun eigen positie naar de meldkamer sturen; volgens de politie 'Ook als de locatievoorzieningen in uw telefoon uit staan'. AML wordt tijdens het gesprek aangezet en schakelt daarna zichzelf uit.
«ook indien de abonnee of gebruiker, voor zover het betreft de locatiegegevens als bedoeld in artikel 11.5a , op de voet van het vijfde lid van dat artikel, gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om tijdelijk de verwerking van de hem betreffende locatiegegevens te beletten.»
06 · FEIT
Zonder bewaarplicht bewaren operators zelf mastgegevens
Het Hof van Justitie van de EU verklaarde de Europese bewaarplichtrichtlijn 2006/24 in april 2014 ongeldig (Digital Rights Ireland). In maart 2015 stelde de voorzieningenrechter in Den Haag de Nederlandse Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens buiten werking; die verplichtte tot twaalf maanden bewaren voor telefonie. Sindsdien geldt de Telecommunicatiewet: verkeersgegevens worden verwijderd of geanonimiseerd zodra ze niet meer nodig zijn voor de overbrenging, maar voor facturering mogen ze blijven tot de factuur niet meer kan worden betwist. Volgens hun eigen privacyverklaringen bewaart KPN gegevens 'om ervoor te zorgen dat je mobiel bereikbaar bent' maximaal twee weken, 'Ook als je niet actief communiceert', en belgegevens voor facturering maximaal zes maanden. Odido bewaart verbruiksgegevens na betaling maximaal 6 maanden, en na een 112-oproep 2 maanden. VodafoneZiggo bewaart verkeersgegevens voor facturatie maximaal 24 maanden. Bij KPN geven locatiegegevens aan 'met welke zendmast' een toestel verbonden is.
«Verbruiksgegevens die worden verwerkt om ervoor te zorgen dat je mobiel bereikbaar bent, worden maximaal twee weken bewaard voor netwerkdoeleinden. Ook als je niet actief communiceert.»